AI-ը և ստեղծագործական ընդհանուր տարածքի ոչնչացումը

Չորս տասնամյակ ծրագրային ապահովման հեղինակային իրավունքը և բացությունը գոյակցել են փխրուն, բայց աշխատունակ հավասարակշռության մեջ։ Սեպտեմբերի 13-ին սեփական բլոգում հրապարակված էսսեում տեխնոլոգ Չեսթեր Ուիսնևսկին պնդում է, որ գեներատիվ արհեստական ինտելեկտը այդ հավասարակշռությունը պատուհանից դուրս է նետել։

Նա հիշում է, թե ինչպես պատանեկության տարիներին ամսագրերից BASIC ծրագրեր է մուտքագրել իր Commodore 64-ում, ապա ինքնուրույն սովորել REXX, որպեսզի խաղեր գրի իր վարած BBS-ի համար։ Հենց նման բաց օրինակներն էին, որ նրան հնարավորություն տվեցին սովորել ծրագրավորման հիմքերը։

Shareware-ից մինչև copyleft

Բաց տարածման առաջին փորձերը դեռևս փակ կոդով էին։ Shareware-ը աշխատում էր որպես փորձնական տարբերակ՝ փորձիր, վճարիր համեստ գումար և բացիր ամբողջական տարբերակը։ Doom-ը, օրինակ, տարածվում էր հենց որպես shareware և բերանացի պատճենման շնորհիվ ստեղծեց հսկայական շուկա։

Ի վերջո բացության կողմնակիցները հեղինակային իրավունքը շրջեցին ընդդեմ ինքն իրեն՝ ստեղծելով «copyleft» հասկացությունը և GPL, MPL, CC-SA լիցենզիաները, որոնք պարտավորեցնում են ազատ ծրագրից օգտվողին նույն իրավունքները փոխանցել նաև ածանցյալ աշխատանքներին։ Ըստ էսսեի հեղինակի՝ առանց այդ բացության ժամանակակից ինտերնետն ու ամպը չէին կարող գոյություն ունենալ. ամեն ամպային ծառայություն և ցանցի ողնաշարն ինքը նախորդ սերնդի ուսերին կանգնած ածանցյալ աշխատանքներ են։

«Սոցիալական պայմանագիրը խախտված է»

Ուիսնևսկին նշում է, որ լեզվական մեծ մոդելների բնապահպանական վնասը, կիբերանվտանգության ռիսկերն ու ապատեղեկատվությունը բավական քննարկվում են, մինչդեռ հիմնարար բացության քայքայման մասին գրեթե ոչ ոք չի խոսում։ Նրա խոսքով՝ մոդելները սպառում են ամեն ինչ՝ անտեսելով հեղինակային իրավունքն ու լիցենզիաները, և ոչ ոք չի ցանկանում պարտադիր կերպով կատարել լիցենզիաների սահմանած պարտավորությունները։

Արդյունքում կիսվելը դառնում է բեռ։ GitHub-ում նա սպասում է AI-բոտերի և անփորձ օգտատերերի գեներացրած pull request-ների հոսքի, որի մաղումը կխլի ամբողջ ազատ ժամանակը։ Իսկ համացանցում գտնված ամեն ինչին պետք է վերաբերվել կասկածով՝ դա կարող է լինել վատ կոդ, վնասակար գրադարան, տվյալները երրորդ կողմին ուղարկող գործիք կամ ուրիշի գողացված աշխատանք։

Նոր թվային վերածննդի շեմին

Գործող լիցենզիաները կատարյալ չեն, ընդունում է հեղինակը, սակայն դատարաններում դրանք արդեն կիրառելի են եղել՝ ստեղծողին իսկական իշխանություն տալով սեփական ստեղծագործության վրա։ Իսկ AI-ի «կոլոսում» կլանված էթիկական սկզբունքները կորչում են, և բացությունը վերածվում է հարստությունն ու իշխանությունը կենտրոնացնելու գործիքի՝ առանց ճանաչելու նրանց, ովքեր կատարել են իրական աշխատանքը։

Վերջին 35 տարվա բացությունը ստեղծել է գրեթե այն ամենը, ինչից մարդիկ օգտվում են առցանց, գրում է նա։ Դրա կորուստը տանում է դեպի այն, ինչ նա անվանում է թվային մութ դարաշրջան, ուստի կոչ է անում հեղինակներին, ծրագրավորողներին, տեխնոլոգներին ու նկարիչներին միավորել ուժերը և ստեղծել նոր թվային վերածնունդ, քանի դեռ շատ բան չի կորել։ Հակառակ դեպքում, ըստ նրա, մեզ սպասում է «Fahrenheit 451-ի տարօրինակ աղավաղված տարբերակը»։