Եվրախորհրդարանը հաստատեց Chat Control 1.0 — զանգվածային հսկողության օրենք, որը խախտում է գաղտնագրումը

Ի՞նչ է Chat Control 1.0-ն և ինչու է այն կարևոր

2026 թվականի հուլիսի 9-ին, Եվրախորհրդարանն ընդունեց որոշում, որը ցնցեց ամբողջ տեխնոլոգիական համայնքը՝ «Chat Control 1.0»-ի հաստատումը: Այս օրենքը ստիպում է հաղորդագրությունների և հաղորդակցության հարթակներին ավտոմատ կերպով ստուգել օգտագործողների մասնավոր նամակագրությունը ապօրինի բովանդակության համար: Չնայած այն հանգամանքին, որ պատգամավորների մեծամասնությունը իրականում դեմ էր կանոնակարգին (314 ձայն դեմ 276 կողմ, 17 ձեռնպահ), այն մերժելու համար պահանջվող 361 ձայնի բացարձակ մեծամասնությունը չհավաքվեց:

Այս օրենքը ուղղակիորեն ազդում է այնպիսի հարթակների վրա, ինչպիսիք են WhatsApp, Signal, Telegram, iMessage, Instagram, Discord, Snapchat, Skype և Xbox: Քննադատները պնդում են, որ այս օրենքը խախտում է ծայրից-ծայր գաղտնագրումը (end-to-end encryption) և ստեղծում է զանգվածային հսկողության վտանգավոր նախադեպ:

Ընթացակարգային թերությունը

Թերևս ամենաանհանգստացնող կողմն այն է, թե կոնկրետ ինչպես ընդունվեց օրենքը: Մեծամասնությունը իրականում դեմ էր օրենքին՝ 314 անդամ դեմ քվեարկեց 276-ի դիմաց: Սակայն Եվրախորհրդարանի ընթացակարգային կանոնները պահանջում են բացարձակ մեծամասնություն (361 ձայն)՝ ավելի վաղ փուլերում արդեն հաստատված օրենսդրությունը մերժելու համար:

Ինչ է սա նշանակում Հայաստանի համար

Հայաստանի համար Chat Control 1.0-ն առանձնահատուկ նշանակություն ունի: Որպես երկիր, որը համակարգում է իր օրենսդրությունը եվրոպական չափանիշներին, Հայաստանը ի վերջո կարող է պահանջվել ներդնել նմանատիպ կանոնակարգեր: Սա կարևոր հարցեր է առաջացնում հայ գործարարների և մշակողների համար: