Եվրոպայում ամառային երաշտը մեծացնում է անապատացման վտանգը

Հյուսիսային Սերբիայում՝ Դանուբի ցամաքած կողային հունում, ճաքճքած հողի վրա անշարժ կանգնած են փոքր նավակները. գետը ծայրահեղ երաշտի և շոգի ճնշման տակ նահանջել է մի քանի փոքրիկ ջրամբարի։ «Սա այն ամենն է, ինչ ունենք՝ այս երկու փոքրիկ ջրամբարները՝ լի երիտասարդ ձկներով», — Associated Press-ին ասել է ձկնորս Դուշան Յովանովիչը՝ նշելով, որ ջուրը շատ քիչ է, իսկ ջերմաստիճանը գերազանցում է 30 աստիճանը։ «Եթե սկսեն սատկել, բոլորը միանգամից կսատկեն»։

Սլովենիայից մինչև Ռումինիա

Այս ամառ շարունակվող երաշտն ու տոթը վնասել են տարածաշրջանի էկոհամակարգերն ու բիզնեսը՝ Արևելյան Սլովենիայի լճից և Սերբիայում Դանուբի կողային հունից մինչև Բոսնիայի, Չեխիայի, Ռումինիայի և Հունգարիայի ձկնաբուծական տնտեսություններ։ Առավել տուժել է ձկնարդյունաբերությունը. վնասը գնահատվում է միլիոնավոր եվրո և գումարվում է էներգիայի ու ջրի, ոչնչացված բերքի ու փոխադրումների կորուստներին։ Այս տարվա ճգնաժամին չպատրաստված երկրներն ու ընկերությունները հիմա քննարկում են, թե ինչպես մեղմել գիտնականների կողմից մարդածին կլիմայի փոփոխությանը վերագրվող ծայրահեղ եղանակային երևույթների ազդեցությունը։

Հունգարիայում երկրի տարածքի մոտ 99%-ը գտնվում է խիստ կամ ծայրահեղ երաշտի պայմաններում՝ ըստ ազգային օդերևութաբանական ծառայության, իսկ անապատացումը՝ բարձր ջերմաստիճանի և անձրևի պակասի հետևանքով բուսականության նահանջը, սպառնում է Մեծ Հունգարական հարթավայրի զգալի մասին։ Գյուղատնտեսության նախարարության տվյալներով՝ երկրի շուրջ 27 000 հեկտար ձկնամբարից շարունակական շոգն ու ջրի պակասը չորացրել են 1588 հեկտար, ինչի հետևանքով 20 տնտեսություններում սատկել է մոտ 280 տոննա ձուկ, իսկ եկամտի գնահատված կորուստը կազմել է 1,3 միլիարդ ֆորինտ (4,2 միլիոն դոլար)։ Արտադրողները նշում են, որ կորցրած ձկան վերականգնումը կարող է տարիներ տևել. երբեմն օպերատորները ստիպված են եղել դատարկել մի ամբար և նրա ջուրը տեղափոխել մեկ այլ ամբար՝ այնտեղի ձուկը փրկելու համար։

Տարիների երաշտը ծանրացնում է վնասը

Ռումինիայի կարպ արտադրողները դեռ զգում են 2023 և 2024 թվականների խիստ երաշտների հետևանքները, ասում է ROMFISH ձկնարտադրողների ազգային միության նախագահ Կատալին Պլատոնը։ Կարպի արտադրության ցիկլը տևում է երեք-չորս տարի, ուստի 2023-ին կորցրածը ազդել է յուրաքանչյուր տարի, իսկ նախկին երաշտերի ժամանակ գյուղատնտեսության ոռոգմանը առաջնահերթություն տված ջրօգտագործման քաղաքականությունը արտադրողներին թողեց «առանց ջրի»։

Չեխիայի ձկնաբուծական տնտեսությունները կրճատել կամ դադարեցրել են կերակրումը՝ թթվածնի ծախսը նվազեցնելու համար, օդափոխել են ամբարները կամ անհրաժեշտության դեպքում դատարկել դրանք։ Չեխիայի ձկնորսական միությունում նշում են, որ շարունակական անձրևը կարող է մեղմել անմիջական ճգնաժամը, սակայն երկարաժամկետ միջոցներ են անհրաժեշտ՝ լանդշաֆտում ավելի շատ ջուր պահելու համար։ Սլովենիայում փրկարար խմբերը Պրիստավա լիճ են մղել 8 միլիոն լիտր (2 միլիոն գալոն) ջուր՝ ձկների զանգվածային սատկումը կանխելու համար. «զարմանում ենք, որ ընդհանրապես ձուկ է փրկվել», — ասել է Pesnica Lenart ձկնորսական միության Դանիել Ֆրասը։ Բոսնիայում իշխանաբուծական տնտեսության սեփականատեր Վելկո Բուջենը նշել է, որ իշխանին պետք է սառը, թթվածնով հարուստ ջուր, ուստի շոգ ամառները ստիպում են կրճատել արտադրությունն ու կերակրումը, որպեսզի բիզնեսը հազիվ գոյատևի, կամ ջրին հեղուկ թթվածին ավելացնել ու սպասել առաջին անձրևին։