Ինչպես են ձախողվում բարդ համակարգերը. 18 դրույթ ձախողման և անվտանգության մասին

how.complexsystems.fail կայքը վերահրապարակում է 1998 թվականի կարճ էսեն բարդ համակարգերի ձախողման մասին՝ 18 համարակալված դրույթների տեսքով։ Տեքստը վթարները շեղում չի համարում. դրանք այսպիսի համակարգերի կառուցման ու շահագործման սովորական հետևանքն են, և մեջբերվում է մինչ օրս։

Ձախողումը որպես համակարգի սովորական հատկություն

Առաջին դրույթները պնդում են, որ բարդ համակարգերը՝ տրանսպորտը, առողջապահությունը, էներգետիկան, բնույթով վտանգավոր են. վտանգի հաճախականությունը երբեմն կարելի է փոխել, բայց գործընթացներն իրենք անկրճատելիորեն վտանգավոր են։ Բարձր հետևանքները ժամանակի ընթացքում ստեղծում են պաշտպանության բազմաթիվ շերտեր՝ տեխնիկական և մարդկային, և դրանք սովորաբար աշխատում են։ Աղետին պետք են մի քանի փոքր ձախողումներ միաժամանակ. յուրաքանչյուրը անհրաժեշտ է, բայց բավարար է միայն դրանց համակցությունը։

Քանի որ բարդությունը բացառում է առանց թերությունների աշխատանքը, համակարգերը գործում են դեգրադացված ռեժիմում՝ կրելով թաքնված ձախողումների փոփոխվող խառնուրդ։ Վթարից հետո վերլուծությունը, ըստ տեքստի, գրեթե միշտ հայտնաբերում է ավելի վաղ «նախավթարների» պատմություն։

«Արմատային պատճառի» խնդիրը

Էսեն մերժում է վթարը մեկ արմատային պատճառի հանգեցնելը։ Եթե տեսանելի ձախողմանը պետք են բազմաթիվ արատներ, մեկուսացված պատճառ գոյություն չունի՝ պատճառները բավարար են միայն միասին։ «Արմատային պատճառի» տրամաբանությունը արտացոլում է տեղական ուժի կամ իրադարձության մեղադրելու սոցիալական կարիքը, ոչ թե ձախողման տեխնիկական ըմբռնում։ Հետադարձ հայացքը աղավաղում է մարդու գործողությունների գնահատականը. արդյունքի իմացությունը նախադրյալները ավելի ակնհայտ է դարձնում, քան դրանք էին օպերատորների համար։

Օպերատորները միաժամանակ երկու դեր են կրում՝ արտադրում են համակարգի արդյունքը և պաշտպանում այն ձախողումից։ Դրսի դիտորդը հազվադեպ է նկատում այս երկակիությունը. հանգիստ շրջանում ընդգծվում է արտադրության դերը, վթարից հետո՝ պաշտպանության։ Յուրաքանչյուր գործողություն խաղադրույք է անորոշ արդյունքի պայմաններում, և հաջող արդյունքները նույնպես նման խաղադրույքներ են։

Անվտանգությունը ստեղծվում է անընդհատ

Եզրափակիչ դրույթները պնդում են, որ անվտանգությունը ամբողջ համակարգի առաջացող հատկություն է, ոչ թե գնվող կամ մեկուսացվող բաղադրիչ, և այն դինամիկ է, քանի որ վտանգն ու դրա կառավարումը մշտապես փոխվում են։ Անխափան աշխատանքը մարդկանց արդյունք է, ովքեր անընդհատ համակարգը պահում են թույլատրելի սահմաններում՝ հաճախ ընտրելով մարզված ընթացակարգեր, երբեմն հորինելով նորերը։ Սահմանի ճանաչումը պահանջում է սերտ շփում ձախողման հետ, ուստի ավելի լավ անվտանգությունը կախված է օպերատորներին վտանգների և սեփական գործողությունների ազդեցության չափաբերված պատկերից։