Ինչպես Դելին կրճատեց էլեկտրաէներգիայի կորուստները 50%-ից մինչև 5-6%

Հնդկաստանի մայրաքաղաք Դելիում էլեկտրաէներգիայի կորուստները 2002 թվականի 50%-ից 2026-ին նվազել են մինչև 5-6%։ IEEE Spectrum-ի ակնարկի համաձայն՝ այսօր քաղաքի ցուցանիշը Ֆրանսիայի և Բելգիայի մակարդակին է, իսկ ցանցի հուսալիության ինդեքսը 70%-ից աճել է 99,9%-ից ավելի։

Ինչու էր ցանցը կորցնում էներգիայի կեսը

2002 թվականին Դելիի գրեթե 100-ամյա ցանցը հենվում էր հին գծերի և տրանսֆորմատորների վրա։ Կորստի հիմնական պատճառը տեխնիկական էր. շարժիչների և այլ սարքերի սպառած ռեակտիվ հզորությունը գծում մեծացնում էր հոսանքը, իսկ հոսանքը տաքացնում էր հաղորդիչը, և էներգիան կորչում էր որպես ջերմություն։ Լարման անկումը սարքերին ստիպում էր ավելի շատ հոսանք սպառել, և գործընթացը վերածվում էր արատավոր շրջանի։

Կորուստը ոչ միայն տեխնիկական էր. գողությունը լայնորեն տարածված էր, հաշվիչները հեշտությամբ կոտրվում էին, իսկ չվճարման համար տույժ չկար։ Արդյունքում ընկերությունները ստանում էին մատակարարված էներգիայի կեսից պակասը։ 2002 թվականին Delhi Vidyut Board-ը լուծարվեց. Tata Power-ը ստացավ Հյուսիսային Դելին՝ 53,5% համակցված կորստով, իսկ BSES-ին բաժին հասավ հարավում՝ 51,5%, արևելքում՝ 63,1%։

Ինչ փոխվեց 2002 թվականից հետո

Բաշխումը փոխանցվեց երկու մասնավոր ընկերության՝ BSES-ին (այժմ՝ Reliance Infrastructure) և Tata Power-ին։ Հնդկաստանի Electricity Act, 2003-ը առանձնացրեց գեներացիան, փոխադրումը և բաշխումը միմյանցից, բացեց ոլորտը մասնավոր ներդրումների համար և ստեղծեց գողության հետապնդման մեխանիզմներ։

Տեխնիկական կողմում ընկերությունները տեղադրեցին SCADA, որը ցանցը կառավարում է մեկ կենտրոնից և վայրկյաններով թարմացնում լարման, հոսանքի ու հզորության տվյալները։ Հին տրանսֆորմատորներն ու անջատիչները փոխարինվեցին, պարբերաբար սպասարկվող տրանսֆորմատորների մասնաբաժինը 11%-ից իջավ 1%-ից պակաս։ Հարյուրավոր կոնդենսատորային բանկեր, այդ թվում՝ շարժական, տեղում ապահովում են ռեակտիվ հզորություն, իսկ լարման անկման վայրերում տեղադրվեցին կարգավորիչներ։ Բաց լարերը փոխարինվեցին մեկուսացված եռաֆազ մալուխով, ինչը դժվարացնում է ցանցին ապօրինի միացումը։

Հաշվիչները փոխարինվեցին թվայիններով, իսկ Tata Power-ը ներդրեց ռադիոհաճախականային խմբային հաշվառում, որը ցուցմունքները անլար է ուղարկում կենտրոնական բազա։ Վճարումների համար գործարկվեցին 24-ժամյա կիոսկներ, վեբ-համակարգ և բջջային հավելված։ Այնտեղ, որտեղ կորուստը հասնում էր 83%-ի, ընկերությունները բարելավեցին ջրամատակարարումը և տեղացի կանանց հանձնարարեցին հավաքել հարևաններից վճարումները։

Արդյունքները և մնացած մարտահրավերները

2002 թվականից Դելիի պիկային պահանջարկը եռապատկվեց և 2026 թվականին հասավ 8748 մեգավատի։ BSES-ը գողությունը հայտնաբերելու համար օգտագործում է AI. ալգորիթմները վերլուծում են բարձր կորստով տարածքներում սպառման նախշերը, կանխատեսում են պահանջարկը և սպասարկում հաճախորդներին չաթբոտերով։

Աշխատանքը դեռ շատ է. որոշ շրջաններում կորուստը մեծացնում է էլեկտրական ռիկշաների ապօրինի լիցքավորումը, իսկ Հնդկաստանի մի քանի նահանգներում կորուստը դեռ 17-23% է։ Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ կորուստները աճել են Արգենտինայում, Հունաստանում, Ճամայկայում և Մարոկկոյում. Չինաստանը դրանք 7,1%-ից իջեցրել է 3,4%-ի, իսկ Լատվիան՝ 25%-ից 5,8%-ի։

«Կայուն նվազումը հնարավոր չէ միայն տեխնոլոգիայով. տեխնոլոգիան կարևոր միջոց է, բայց երկարաժամկետ հաջողություն ապահովում են կարգապահ կատարումը, գործառնական պատասխանատվությունը և սպառողի ներգրավվածությունը»։ Այսպես է նկարագրում հարցը BSES Rajdhani Power-ի ղեկավար Աբհիշեկ Ռանջանը։