Էսսե «հաստության» մասին. ինչու AI-ի ստեղծածը չի դիմանում ժամանակին

Experimental History-ում օգոստոսի 18-ին հրապարակված էսսեում գրող Ադամ Մաստրոյանին կրկին բարձրացնում է այն հարցը, թե ինչն է արվեստի գործը դարձնում վերադարձի արժանի, և որպես պատասխան առաջարկում է այն, ինչ անվանում է հաստություն։ Ըստ նրա՝ մեծ գործերը բացվում են ի պատասխան ուշադրության. որքան շատ ժամանակ ես տրամադրում նրանց, այնքան ավելի շատ ես ստանում։ Դժվարությունն այն է, որ ուշադիր ընթերցողին վարձատրելը սովորաբար նշանակում է վանել պատահական հայացքով նայողին։

Մեկ նկարից ստացված դաս

Մաստրոյանին պատմում է, որ տարիներ շարունակ թանգարաններ այցելում էր որպես հայտնի անունների որսի վայր, մինչև կանգ առավ Հիերոնիմուս Բոսխի The Garden of Earthly Delights եռապատկերի առջև՝ հինգ դար առաջ ստեղծված գործ, որը, նրա նկարագրությամբ, ապագայից եկած կտավի տպավորություն է թողնում։ Պանելներից մեկում մերկ կերպարի հետույքին նոտաներ են գրված, իսկ ընկերը մատով ցույց է տալիս դրանք։ 2014 թվականին ուսանողուհի Ամելիա Հեմրիկը այդ հատվածը տեղափոխեց նոտագրության, ձայնագրեց ու համաշխարհային ուշադրություն գրավեց։ Հետագայում Մաստրոյանին գտավ միջնադարյան երաժշտության մասնագետ Յան Պիտմանի գրառումները. ըստ նրա՝ Հեմրիկն առաջինը չէր, իսկ նոտագրությունը իսկական երաժշտություն չէ. չունի բանալի, նոտաները պատահական ընդմիջումներով են դասավորված, իսկ մի տողագծում գծերի քանակը տարբեր է։ Դրանից հետևողական երգ ստանալու համար պետք է հորինել այն, ինչ այնտեղ չկա. Մաստրոյանին դա անվանում է հալյուցինացիա՝ նույն բառը, որն օգտագործում ենք լեզվական մոդելի պարագայում։ Բոսխի մոտ անկատարելի նոտագրությունը թաքնված հանելուկ չէ, այլ աշխարհիկ երաժշտության դեմ զգուշացում։

Հաստության չորս բաղադրիչ

Էսսեն թվարկում է չորս գործոն։ Առաջինը՝ չընտրված ուղիները. հաստ արվեստը կրում է փորձված ու մերժված մոտեցումների հետքերը, ինչպես Հոկուսայի չորս տարբերակները նույն գաղափարի՝ արված 33, 44, 46 և 72 տարեկանում։ Երկրորդը՝ բաց թողնված բաղադրիչը. Betty Crocker-ը միտումնավոր ձվի փոշի չի ավելացնում խմորի խառնուրդին, որպեսզի մարդիկ զգան, թե ինքն են թխում. հաստ արվեստը նույնպես տեղ է թողնում դիտողի բերածի համար։ Երրորդը՝ պատճառները. Համլետում ականջները մշտապես կրկնվում են, և այդ խորությունը զգացվում է նույնիսկ նրանց կողմից, ովքեր դա չեն անվանում։ Չորրորդը՝ արյան զոհաբերությունը. աշխատանքին տրամադրված կյանքի տեսանելի գինը, ինչպես Met Cloisters-ի փորագրած զոհասեղանները կամ Փենի ու Թելլերի կրակ կուլ տալը, ինչը հնարք չէ և կրճատում է կատարողի կյանքը։

Հաստության հակառակը

Երկրորդ մասը սլոպի մասին է. Մաստրոյանին «հեծանիվի ձև ունեցող առարկաներ» հասկացությունն ընդլայնում է ֆիլմի, գրքի ու մտքի ձևերով։ Սլոպը գաղտնիք չունի և ստուգման դեպքում գոլորշիանում է. դրա համար նա չի զարմանում հետազոտություններով, որտեղ ակնթարթորեն ընտրում են AI-ի արվեստը։ Երկարակեցության պատճառով ենք հին գրքեր կարդում. բրոնզե դարի գարեջուր այլևս չենք եփում, բայց պատմությունները դեռ պատմում ենք։ Առաջարկները՝ ավտոմատացնել գրելու մի մասը, ստանում են ավելի կտրուկ պատասխան. գաղափարները խոսքերից առաջ պատրաստ չեն լինում, դրանք պետք է հաստացնել։