Իսլանդիան հանրաքվեով որոշում է ԵՄ-ի հետ բանակցությունների վերսկսումը

Իսլանդիայի բնակիչները հանրաքվեով որոշում են՝ վերսկսե՞լ Եվրամիությանն անդամակցելու շուրջ բանակցությունները, որոնք ընդհատվել էին 13 տարի առաջ։ Քվեարկությունը տևում է 09:00-ից 22:00-ը՝ Գրինվիչի ժամանակով, արդյունքը սպասվում է կիրակի վաղ լուսաբացին։

Մրցապայքարը չափազանց մոտ է. վերջին հարցումը «Ոչ»-ի քարոզարշավին առավելություն էր տալիս 51.6%-ով, սակայն ավելի վաղ հարցումը առջևում էր «Այո»-ն։ Հանրաքվեն ժամկետից շուտ նշանակվեց բուռն միջազգային զարգացումների պատճառով։ Երկրի բնակչությունը 400 հազարից պակաս է, իսկ պետական RUV հեռարձակողի տվյալներով՝ հինգից ավելի քան մեկ ընտրող արդեն քվեարկել է վաղաժամ։

Ինչի՞ մասին է քվեարկությունը

Քվեաթերթիկի հարցը հետևյալն է՝ «Պե՞տք է արդյոք Իսլանդիան վերսկսի անդամակցության բանակցությունները Եվրամիության հետ»։ Իսլանդիան արդեն Եվրոպական տնտեսական տարածքի միջոցով ներառված է ԵՄ միասնական շուկայում և Շենգենյան գոտում, սակայն լիիրավ անդամակցությունը կմտցնի նաև մաքսային միություն և ի վերջո եվրոյի գոտի։

Երկրի հայտը բավական առաջ էր գնացել, երբ 2013թ. բանակցությունները կանգնեցվեցին։ Եվրահանձնաժողովի ներկայացուցիչների խոսքով՝ դրանք կարող են ավարտվել մեկ-երկու տարում. 35 գլուխներից 27-ն արդեն բացված է, 11-ը՝ նախնական փակված։ «Այո»-ն վերջնական որոշում չի լինի. կպահանջվեն երկրորդ հանրաքվե, խորհրդարանի հավանություն, սահմանադրության փոփոխություն և ԵՄ 27 անդամների ստորագրությունը։

Ձկնորսություն և ինքնիշխանություն

Քարոզարշավը քիչ էր վերաբերում անվտանգությանը, ավելի շատ՝ ձկնորսությանը և ինքնիշխանությանը։ Ձուկն ու ծովային արտադրանքը կազմում են արտահանման գրեթե 40%-ը, և «Ոչ»-ի կողմնակիցները վախենում են ԵՄ ընդհանուր ձկնորսական քաղաքականության պայմաններում ձկնորսական ջրերի նկատմամբ վերահսկողությունը կորցնելուց՝ խոստանալով ոչ մեկին չզիջել ջրերը։ Բրյուսելը ակնարկել է հնարավոր բացառության մասին, սակայն դա համարվում է համաձայնագրի գլխավոր խոչընդոտը։

2008թ. ֆինանսական ճգնաժամից և բանկային համակարգի փլուզումից հետո Ռեյկյավիկը 2009թ. սկսեց բանակցությունները և 2013թ. կանգնեցրեց դրանք։ Այսօր Իսլանդիան Եվրոպայի ամենահարուստ երկրներից է. Բիֆրոստ համալսարանի քաղաքագիտության պրոֆեսոր Էյրիկյուր Բերգմանը BBC-ին ասել է, որ «շատերը դա վերագրում են Իսլանդիայի անկախությանը»։ Մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ով այն հինգերորդն է աշխարհում, սակայն տոկոսադրույքը 8% է, իսկ գնաճը հասել է 5.6%-ի։ «Այո»-ի կողմնակիցները պնդում են, որ անդամակցության տնտեսական օգուտները կնպաստեն տոկոսադրույքների նվազմանը։

Անվտանգություն և քարոզարշավ

Իսլանդիան ՆԱՏՕ-ի հիմնադիր անդամ է, բայց բանակ չունի և պաշտպանության հարցում ապավինում է դաշնակիցներին. ԱՄՆ-ի հետ երկկողմ պաշտպանական համաձայնագիրը գործում է 1951 թվականից։ «Ոչ»-ի կողմն ասում է, որ երկրի անվտանգությունը հենվում է ՆԱՏՕ-ի և ԱՄՆ-ի վրա, իսկ ԵՄ անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին փոխարինող չէ։ Այս տարի ԵՄ-ն ու Իսլանդիան ստորագրեցին անվտանգության և պաշտպանության գործընկերություն։

Հեռուստաբանավեճում «Այո»-ի թիմը գլխավորում էր վարչապետ Քրիստրուն Ֆրոստադոտտիրը, «Ոչ»-ինը՝ ընդդիմադիր Անկախության կուսակցության նախագահ Գուդրուն Հաֆսթեյնսդոտտիրը։ Ֆրոստադոտտիրը նշել է, որ անդամակցությունը «ռիսկը նվազեցնելու ամենամեծ քայլերից մեկը» կլինի, իսկ Հաֆսթեյնսդոտտիրը ընդգծել է, որ քվեարկությունը Եվրոպայի հետ համագործակցության մասին չէ, այլ Բրյուսելին որոշումներ կայացնելու լիազորությունների փոխանցման։ Թեև աշխարհաքաղաքականությունը խթանեց հանրաքվեն, քարոզարշավում այն քիչ քննարկվեց.