Իրանում դպրոցի ռմբակոծում. ՄԱԿ-ը հիմքեր է տեսնում, որ հարվածի հետևում ԱՄՆ-ն է

Իրանի վերաբերյալ ՄԱԿ-ի փաստահավաք առաքելությունը հայտարարում է, որ ողջամիտ հիմքեր կան հավատալու, որ փետրվարին Իրանում դպրոցի և սպորտային օբյեկտի վրա երկու ռազմական հարվածների հետևում ԱՄՆ-ն է, և որ երկուսն էլ պատերազմական հանցագործություն են։ Անկախ միջազգային առաքելության եզրակացությունները կներկայացվեն Ժնևում ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդին։

Հարված Շաջարե Տայեբե դպրոցին

Առաքելությունն ուսումնասիրել է Մինաբ քաղաքում Շաջարե Տայեբե տարրական դպրոցի վրա հարձակումը, որտեղ իրանցի պաշտոնյաների տվյալներով զոհվել է ավելի քան 150 մարդ, այդ թվում՝ շուրջ 120 դպրոցական։ Փորձագետների եզրակացությամբ՝ հարձակումը չտարբերակված էր, ինչը միջազգային իրավունքով պատերազմական հանցագործություն է։ Զեկույցի համաձայն՝ ԱՄՆ ուժերը հենվել են հետախուզության վրա, թե իբր օբյեկտում գտնվում է իրանցի բարձրաստիճան ռազմական հրամանատար, սակայն հարվածից առաջ այդ տեղեկատվությունը պատշաճ չի ստուգել։ Հետաքննողները նշել են, որ թիրախային հետախուզության թարմացման և շենքի ռազմական թիրախ լինելը հաստատելու պահանջի անտեսումը ավելին է, քան պարզ անփութությունը. ԱՄՆ-ն հարվածն ուղղել է դպրոցի շենքին՝ «քաղաքացիական օբյեկտին հարվածելու էական ռիսկի մասին տեղեկացված լինելով»։ Առաքելության համաձայն՝ դպրոցը հստակ նույնականացվող քաղաքացիական օբյեկտ էր, և ռազմական նպատակով դրա օգտագործման ապացույց չի գտնվել։

Հարված Լամերդում և ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը

Փորձագետները նման եզրակացության են եկել նաև Լամերդում սպորտային կենտրոնի վրա հարվածի դեպքում. զեկույցի համաձայն՝ վնասվել են հարևան բնակելի շենքերն ու դպրոց, զոհվել կամ վիրավորվել է 22 քաղաքացիական անձ, և այդ հարվածը նույնպես գնահատվել է որպես չտարբերակված, հետևաբար՝ պատերազմական հանցագործություն։ ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը մարտին հայտարարել է, որ այդ օրը Լամերդ քաղաքի վրա հարվածներ չի հասցրել։ Հունիսին նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, որ փետրվարին Իրանում աղջիկների դպրոցի վրա «ոչ ոք» դիտավորությամբ չի հարձակվել՝ հղում անելով դեպքի հետաքննությանը. Reuters-ի տվյալներով՝ ԱՄՆ զինուժի ներքին նախնական հետաքննությունը ցույց է տվել, որ հավանաբար պատասխանատու են ԱՄՆ ուժերը, իսկ Պենտագոնը հետաքննությունը բարձրացրել է ավելի բարձր մակարդակի, սակայն նախնական եզրակացություններ չի հրապարակել։

Մարդկության դեմ հանցագործություններ ցույցերի ճնշման ժամանակ

Առաքելությունը նաև պարզել է, որ Իրանի իշխանությունները մարդկության դեմ հանցագործություններ են գործել դեկտեմբերի վերջին սկսված հակակառավարական բողոքի ցույցերի ճնշման ժամանակ։ Զեկույցը նկարագրում է քաղաքացիական անձանց դեմ ուղղված լայնածավալ և համակարգային հարձակում, որը ներառել է անօրինական սպանություններ, խոշտանգումներ, կամայական ձերբակալություններ, հարկադիր անհետացումներ և խոսքի ազատության խիստ սահմանափակումներ։ Հետաքննությունը չի կարողացել ինքնուրույն հաստատել զոհերի թիվը, սակայն կարծում է, որ այն զգալիորեն գերազանցում է պաշտոնական 3 038 զոհի և 25 000 վիրավորի տվյալը։ Իրանի իշխանությունները հետևողականորեն հերքում են համակարգային իրավախախտումների մեղադրանքները, իսկ Թեհրանը մեղադրում է «ահաբեկիչներին և խռովարարներին», որոնց, ըստ նրա, աջակցում են արտաքսված ընդդիմադիրները, ինչպես նաև ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը։