NASA-ի ղեկավարը զգուշացնում է՝ Չինաստանը կարող է փակել մուտքը Լուսնի Հարավային բևեռի որոշ հատվածներ

NASA-ի ադմինիստրատոր Ջարեդ Այզեքմանը չորեքշաբթի երեկոյան հայտարարել է, որ Չինաստանի ռոբոտացված Chang'e 7 առաքելությունը թիրախավորել է Լուսնի հարավային բևեռի այն հատվածը, ուր ձգտում է հասնել ԱՄՆ-ը, և զգուշացրել է, որ Պեկինը կարող է փակել այլ երկրների մուտքը Լուսնի ամենաարժեքավոր մասեր։

Հյուսթոնի Off World համաժողովում նա նշել է, որ անցյալ ամսվա հետաձգումը, որը մեկնարկը տեղափոխել է 2027 թվականի սկիզբ, հնարավոր է՝ փրկել է NASA-ին ուղիղ բախումից։ «Նրանք թիրախավորում են հարավային բևեռի հենց նույն կետը», — ասել է նա։ «Հնարավոր է՝ մի քանի շաբաթ առաջ գնդակից խուսափեցինք, քանի որ Chang'e 7-ը գնում էր Շեքլթոնի խառնարան»։

Ինչու է հարավային բևեռը կարևոր

Լուսնի մակերևույթի մեծ մասը անպտուղ է, սակայն հարավային բևեռը, հատկապես Շեքլթոնի խառնարանը, Լուսնի ամենապահանջված տարածքներից է։ Խառնարանի բարձր եզրերը ստեղծում են մշտապես ստվերածածկ շրջաններ՝ «ցուրտ թակարդներ», որտեղ, ըստ ենթադրությունների, միլիարդավոր տարիների ընթացքում կուտակվել են ջրի սառույց և այլ օգտակար նյութեր։

Թե՛ NASA-ի, թե՛ Չինաստանի երկարաժամկետ ծրագրերում ամենակարևորը հարավային բևեռի մի քանի քառակուսի մղոնն է՝ երկու երկրներն այնտեղ տևական ներկայություն հաստատելու հույս ունեն։ Այզեքմանն ու ԱՄՆ-ի այլ պաշտոնյաներ արդեն մտահոգություն են հայտնում, որ Չինաստանը կարող է «բացառման գոտիներ» ստեղծել իր ռոբոտների, ապա՝ մարդկանց աշխատանքի տարածքներում։

Ռովերներ, հոպեր-դրոններ և առաջինը լինելու հնարավորությունը

«Այն ունի ռովերներ և հոպեր-դրոններ, ինչպիսիք մենք հիմա ենք մշակում, և հնարավոր է՝ փակեր մուտքը ամենահետաքրքիր վայրեր», — ասել է Այզեքմանը Chang'e 7-ի մասին։ «Նրանք ուզում են շփվել ջրային սառույցի հետ և հմտանալ այն ամենում, ինչ պետք կգա հաջորդ քայլում՝ իրենց Նիլ Արմսթրոնգի պահի համար։ Միայն թե դա տեղի կունենա ոչ թե Լուսնի, այլ Մարսի վրա»։

Ոչ մի երկիր դեռ փափուկ վայրէջք չի կատարել Լուսնի բևեռներում, որոնք հասարակածից ավելի դժվար հասանելի են։ Chang'e 7-ի հետաձգումը NASA-ին առաջինը հասնելու հնարավորություն է տալիս՝ Blue Origin-ի Blue Moon Mark 1 մոդուլով, որը երկու NASA-ի զոնդ կտեղափոխի հարավային բևեռ, հնարավոր է՝ 2027 թվականի գարնանը։ Չինաստանը ցանկանում է առաջին տիեզերագնացներին Լուսին իջեցնել 2030 թվականին կամ ավելի շուտ։

Իրականում կարևո՞ր է այս մրցավազքը

Այզեքմանի կարծիքով՝ այո, թեև Չինաստանը կրկնում է այն, ինչ ԱՄՆ-ն արել է Apollo-ի 1969 թվականի առաքելությամբ։ «Դա հարցականի տակ կդնի աշխարհի մնացած բոլոր երկրներին», — ասել է նա։ «Ո՞ւմ անվտանգության երաշխիքին վստահեմ՝ ԱՄՆ-ին ու NATO-ին, թե՞ Չինաստանին, եթե նա դառնում է նոր տեխնոլոգիական գերտերությունը։ Ո՞ւմ տեխնոլոգիան գնեմ։ Ո՞ր ստանդարտներին հետևեմ։ AI-ի հարցում ում լսե՞մ՝ ԱՄՆ-ի՞ն, թե՞ Չինաստանին։ Այս ամենը դրված է սեղանին»։

Այզեքմանի խոսքով՝ սա երբեք մրցավազք չպետք է լիներ։ Նա մատնանշել է ԱՄՆ-ի տիեզերական քաղաքականության ձախողումները՝ Ռեյգանի վարչակազմից սկսած, և գնահատել է, որ NASA-ն ծախսել է 100 միլիարդ դոլար՝ առանց արդյունքի։ Չինաստանն առաջին մարդատար թռիչքն իրականացրել է 2003 թվականին և դրանից հետո այնքան է ընդլայնել հնարավորությունները, որ տիեզերքում արդեն մրցակցում է ԱՄՆ-ի հետ։

«Եթե պարտվես այն հարցում, թե ով առաջինը կիջնի սանդուղքով, դրա հետևանքները կզգացվեն ողջ աշխարհում», — հավելել է Այզեքմանը։