Հետազոտություն. 9–18 տարեկանները Google-ը փոխարինում են AI-ով

Դպրոցական կրթության հետազոտողները վերլուծել են 173 միջազգային գիտական հոդված այն մասին, թե ինչպես է գեներատիվ արհեստական բանականությունը ազդում երեխաների և դեռահասների սովորելու ու մտածելու ունակության վրա։ Վերլուծված աշխատանքների 80%-ում մասնակիցները համալսարանական ուսանողներ էին, ուստի ամենափոքր աշակերտների վրա ազդեցության մասին քիչ բան է հայտնի։

AI-ի երկակի բնույթը

Վերանայության նպատակն էր պարզել՝ արդյոք AI գործիքները ուժեղացնում են քննադատական մտածողությունը և ինքնուրույն խնդիր լուծելու կարողությունը, թե թուլացնում են այն։ «Ամենակարևոր արդյունքն այն է, որ AI-ն ինքնին մեզ չի դարձնում ավելի լավ կամ ավելի վատ մտածող։ Հեշտ է կարծել, թե գործիքները կա՛մ կուժեղացնեն, կա՛մ կթուլացնեն ուսուցումը։ Մենք հստակ երկակի ազդեցություն գտանք. նույն տեխնոլոգիան կարող է անել երկուսն էլ», — ասում է Հիլդե Սթորեսեթերը՝ NTNU-ի ուսուցիչների պատրաստման ամբիոնի դոկտորանտ, ով աշխատանքը կատարել է Չեխիայի համալսարանների գործընկերների հետ։

AI-ն աջակցում է կարևոր հմտություններին, երբ այն օգտագործվում է մարտահրավեր նետելու, հարցեր տալու, տեսակետները համեմատելու և սեփական դատողությունը կառուցելու համար։ Սակայն երբ այն դառնում է պատրաստի պատասխանի կարճ ճանապարհ, աճում է ավելորդ կախվածության, մակերեսային մտածողության և ինքնուրույն խնդրալուծման թուլացման ռիսկը։

Երիտասարդ օգտատերերը լքում են Google-ը

Նորվեգիայի մեդիայի մարմնի հետազոտությունը 9–18 տարեկանների մեդիասովորությունների մասին ցույց է տալիս, որ այս տարիքային խմբում Google որոնման օգտագործումը 2024-ի 72%-ից 2026-ին նվազել է մինչև 47%, իսկ նորվեգացի 11–12 տարեկան երեխաների 39%-ը օգտվում է AI-ից։ ung.no-ի՝ 13–20 տարեկանների տեղեկատվական ուղու այցելությունների թիվը 2024-ից 2025 թվականներին 24 միլիոնից իջել է 18 միլիոնի.

Գիտելիքի երեք բացեր

Վերանայությունը, որն ընդգրկում է 2022 թվականից մինչև 2025 թվականի գարուն հրապարակված ուսումնասիրությունները, բացահայտել է երեք խնդիր։ Վերլուծված աշխատանքների մեծ մասը հիմնված է ինքնագնահատման վրա, ինչը ավելի քիչ հուսալի մեթոդ է, քան ժամանակի ընթացքում փոփոխությունների օբյեկտիվ չափումը։ Աշխարհագրական բաշխվածությունը նույնպես անհավասար է. Հարավային, Հարավարևելյան և Արևելյան Ասիան՝ հատկապես Չինաստանը, գլխավորում է 28 ուսումնասիրությամբ, Եվրոպայում առաջատար են Իսպանիան և Մեծ Բրիտանիան՝ ինըական, ԱՄՆ-ում՝ 15, իսկ Աֆրիկան, Հարավային Ամերիկան և Կենտրոնական Ասիան լրջորեն թերկայացված են։

Ընդհանուր առմամբ արդյունքներն ավելի շատ դրական են, քան բացասական. քննադատական մտածողության մասին 139 ուսումնասիրություններից 67-ը հայտնել են միայն դրական ազդեցության մասին, 33-ը՝ միայն բացասական.

Ուսուցիչների պատրաստման երկակի խնդիրը

Սթորեսեթերի խոսքով՝ ուսուցիչների պատրաստումը պետք է սովորեցնի ուսուցիչներին իրենք քննադատաբար վերաբերվել AI-ին և այդ հմտությունը փոխանցել աշակերտներին. ոչ քննադատական օգտագործումը միայն կընդլայնի անջրպետը նրանց միջև, ովքեր AI-ն օգտագործում են որպես գործիք, և նրանց, ովքեր դրանով պարզապես արագացնում են առաջադրանքի կատարումը։ «Կրթական ոլորտն արդեն ուժեղորեն ձևավորվում է AI-ով։ Հարցն այն է, թե արդյոք կկարողանանք AI-ի կիրառումը ձևավորել այնպես, որ այն աջակցի աշակերտների մտածողությանը, այլ ոչ թե ստանձնի այն», — ասում է հետազոտողը։