Ֆեդերալ բանալի բառերի ցանկերը, որոնք չեղարկեցին միլիարդավոր դոլարների հետազոտական ֆինանսավորում

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ պաշտոնը ստանձնելուց քիչ անց երկրի տարբեր ծայրերում հետազոտողները սկսեցին հանկարծակի ծանուցումներ ստանալ — հաճախ ծրագրի կեսին — որ դաշնային դրամաշնորհի ֆինանսավորումը դադարեցվել է։

Դատական փաստաթղթերը բացահայտում են մեխանիզմը

Կալիֆոռնիայի համալսարանի (UC) հետազոտողների հայցով մի քանի դաշնային գերատեսչություններ այս ամսվա սկզբին դատական փաստաթղթերում հաստատել են, որ դադարեցրել են դրամաշնորհները, երբ նախագծերը «արտահայտել են կամ ենթադրվել է, որ արտահայտում են վարչակազմի համար անցանկալի տեսակետներ»։

Փաստաթղթերի համաձայն՝ գերատեսչությունները մեծապես հենվել են բանալի բառերի որոնման վրա՝ յուրաքանչյուր դրամաշնորհն առանձին չգնահատելով։ Տերմինները տարբերվել են գերատեսչությունից գերատեսչություն, սակայն կենտրոնացել են լուրջ պահպանողական ընդդիմության հանդիպող ծրագրերի վրա՝ առաջին հերթին բազմազանության, հավասարության և ներառականության (DEI) նախաձեռնությունների և «կանաչ» էներգետիկայի։ Հետազոտողները պնդում են, որ չեղարկումները խախտել են Առաջին ուղղումով երաշխավորված իրենց իրավունքները։

Չորս գերատեսչություն, տարբեր բառացանկեր

Հայցում նշված չորս գերատեսչությունների՝ NIH-ի, NSF-ի, Պաշտպանության նախարարության և NEH-ի ցանկերը ցույց են տալիս զտման մասշտաբը։

Ամենաշատ տերմինները օգտագործել է NSF-ը և դատարանին հայտնել, որ ցանկը վերցրել է Տեխասի սենատոր Թեդ Քրուզի 2024 թվականի զեկույցից, որը պնդում էր, որ Բայդենի վարչակազմը քաղաքականացրել է գիտությունը գերատեսչությունում։ Զեկույցում հարյուրավոր տերմիններ էին թվարկված՝ «անարդարություն», «դաշնակից», «խտրականություն», «փոքրամասնություն», «տրավմատիկ»։ NIH-ը ղեկավարվել է ավելի կարճ, բայց նման ցանկով՝ «աշխատուժի բազմազանություն», «առողջության հավասարություն», ։

Պաշտպանության նախարարությունը կիրառել է «վարձատրության հավասարություն», «LGBTQ», «նեյրոբազմազանություն» տերմինները՝ թիրախավորելով նաև կլիմայի ու մաքուր էներգիայի նախագծերը։ NEH-ը չափանիշների թվում նշել է «շրջակա միջավայրի արդարադատություն» և «տրանսգենդերիզմ» արտահայտությունները։

Կոնկրետ դրամաշնորհներ և պատճառներ

Բոլոր չորս գերատեսչությունները դատարանին հայտնել են, որ օգտագործել են ցանկերը և չեն գնահատել յուրաքանչյուր դրամաշնորհ առանձին՝ չեղարկվող նախագծերը որոշելով «ընդհանուր չափանիշներով»։

NIH-ը դադարեցրել է առնվազն 2,6 միլիոն դոլարի ֆինանսավորում նախագծերի համար, որոնք նշվել էին «կառուցվածքային ռասիզմ» արտահայտությամբ։ UCLA-ի՝ ասիական ամերիկացիների շրջանում գեստացիոն դիաբետին նվիրված հետազոտությունը չեղարկվել է «առողջության հավասարություն» տերմինի պատճառով։ Տասնյակ այլ նախագծեր կորցրել են դրամաշնորհները ոչ թե ձևակերպումների, այլ բազմազանության հավելումների պատճառով։

Ի՞նչ է սպասվում

NIH-ը դատարանին հայտնել է, որ միտումնավոր թիրախավորել է UC-ի տասը համալսարանների հետազոտողների դրամաշնորհները, և մի դեպքում կասեցրել է UCLA-ի 500 միլիոն դոլարից ավելի ֆինանսավորումը, որը հետագայում վերականգնել են հրահանգով։ UC-ի հետազոտողները գործում արդեն ստացել են երկու նախնական արգելք, որոնք արգելափակել են մի քանի գերատեսչություններում ձևաթղթային նամակներով արված չեղարկումները։