Կենսաբանական զենքը նույնիսկ առանց AI-ի ամենամեծ սպառնալիքն է, ասում է Էնի Ջեյքոբսենը

WIRED-ը հրապարակել է Mother Jones-ի հարցազրույցը Մայքլ Մեքանիկի հետ Էնի Ջեյքոբսենի նոր գրքի՝ «Biological War: A Scenario» մասին։ Գիրքը լույս է տեսել հուլիսի վերջին։ Հիմնական միտքն այն է, որ կենսաբանական զենքի սպառնալիքը AI-ից շատ ավելի վաղ է առաջացել և իրական է նաև առանց դրա։

Այս թեմային նոր համատեքստ է հաղորդել Anthropic-ի չարաշահման զեկույցը, որը հրապարակվել է սեպտեմբերի սկզբին։ Դրանում նկարագրված են հինգ դեպք, երբ արտասահմանցի գիտնականները փորձել են շրջանցել Claude-ի սահմանափակումները «gain of function» հետազոտություններում։ Anthropic-ը պատասխաններ չի տրամադրել և արգելափակել է հաշիվները, սակայն նշել է, որ օգտատերերի դրդապատճառները կարող էին չարամիտ չլինել։ Տերմինը նշանակում է պաթոգենի գենոմի նպատակային փոփոխություն։

Ինչու է կենսաբանական զենքը ամենամեծ սպառնալիքը

Ջեյքոբսենն ասում է, որ ԱՄՆ պաշտպանության դեպարտամենտի փաստաթղթում, որտեղ նկարագրված է զանգվածային ոչնչացման զենքի սպառնալիքների սպեկտրը, միջուկային զենքը որպես ամենավտանգավոր է նշված, իսկ կենսաբանականը սերտորեն հետևում է դրան։ Նրա խոսքով՝ կենսաբանական զենքն ամենածանր սպառնալիքն է, քանի որ դրան հասանելիության պատնեշը ծայրահեղ ցածր է, ուստի կիրառման հավանականությունը մեծ է։

Միջուկային զենքի համար անհրաժեշտ է ռազմական որակի ֆիսիոն նյութ և պահպանման ենթակառուցվածք՝ միջմայրցամաքային բալիստիկ հրթիռ, ռմբակոծիչ կամ միջուկային սուզանավ։ Այսինքն՝ պետություն է պետք։ Իսկ կենսաբանական գործակալներին հասանելիություն գործնականում բոլորն ունեն։ Աշխարհում կա 3600 BSL-3 և BSL-4 լաբորատորիա, իսկ ահաբեկչական կազմակերպությունների թիվը ավելի փոքր է, ուստի պատահարի հավանականությունը վիճակագրորեն ավելի բարձր է։

Այդ պատճառով նրա սցենարը սկսվում է լաբորատոր արտահոսքով, ոչ թե դիտավորյալ հարձակմամբ։ Գրքում բերված է խորհրդային գիտնական Նիկոլայի Ուստինովի դեպքը, որը վարակվեց Մարբուրգի վիրուսով և մահացավ հեմոռագիկ տենդից։

AI-ն ընդամենը մի մասն է

Ջեյքոբսենը գրքում դիտավորյալ չի քննարկել AI-ն, որպեսզի ընթերցողը տեսնի, թե որքան հեշտ է լաբորատորիայում պաթոգեն փոխելն առանց AI-ի և պանդեմիա առաջացնելը, որը գրեթե ամբողջական ոչնչացման է հանգեցնում։ Սակայն AI-ով ուժեղացված կենսասպառնալիքների քննարկումը նա օգտակար համարեց. Ֆորտ Դետրիկի BSL-4 լաբորատորիայի տնօրեն Նիկոլաս Բերգմանն ասել է, որ գրքի լույս տեսնելուց հետո աշխատակիցները մշտապես հարցնում էին՝ իսկապես հնարավո՞ր է նման բան։

Գրքի շնորհակալական խոսքում Ջեյքոբսենը հիշատակում է «mirror life»-ը, որը նրան բացատրել է կենսաանվտանգության փորձագետ Դևիդ Ռելմանը. տեսականորեն այն կարող է ոչնչացնել մարդկությունը։

Հարցեր պաշտպանության մասին

Ջեյքոբսենի խոսքով՝ կենսաբանական պատերազմից պաշտպանությունը գրեթե անհնար է այն մասշտաբով, ինչ միջուկային զինանոցի վերահսկողությունը։ Հարցազրույցում նշվում է, որ CIA-ն և այլ հետախուզական ծառայություններ հակապրոլիֆերացիոն գործողություններ են անում, և ահաբեկիչների ձեռքում եղած կենսաբանական ծրագրերն արդեն կասեցված են, սակայն պատահականության ռիսկը դիտավորյալ հարձակումից ավելի բարձր է։ ԱՄՆ պետդեպարտամենտի դիրքորոշմամբ՝ Ռուսաստանը և Հյուսիսային Կորեան ունեն անօրինական կենսաբանական զենքի ծրագրեր, իսկ Չինաստանն ու Իրանը՝ կասկածելի ծրագրեր։