HERMES. թվային կարճալիք ռադիոն կապում է աշխարհի ամենահեռավոր վայրերը

Կարճ ալիքները՝ տվյալների համար

Կարճալիք ռադիոն հնարավորություն է տալիս Երկրի մի կետը գրեթե ցանկացած այլ կետի հետ կապել նվազագույն ենթակառուցվածքով, սակայն սովորական սարքավորումներով թվային տվյալների արագությունը սովորաբար չափվում է ընդամենը հարյուրավոր բիթերով մեկ վայրկյանում։ Այս բացը տարիներ շարունակ լուծում է Ֆիլադելֆիայում գործող Rhizomatica ոչ առևտրային կազմակերպությունը և դրա հիմնադիր Փիթեր Բլումը։ Կազմակերպությունը բաց կոդով հրապարակել է HERMES (High-frequency Emergency and Rural Multimedia Exchange System) թվային կարճալիք ռադիոկայանի հավաքածուն։

Հավաքածուն աշխատում է բարձր հաճախականության (HF) տիրույթում՝ 3-ից 30 մեգահերց, ինչպես և դրա թվային մոդեմը՝ Mercury-ն։ Rhizomatica-ի աշխատակիցները մեկնում են աշխարհի հեռավոր շրջաններ՝ Բանգլադեշ, Բրազիլիա, Էկվադոր, և HERMES-ի օգնությամբ տեղացիներին կապում արտաքին աշխարհի հետ։ Բլումը նախագծի մասին պատմել է IEEE Spectrum-ին տված հարցազրույցում, որը հրապարակվել է ամսագրի 2026 թվականի հոկտեմբերի համարում։

Իոնոսֆերան՝ արբանյակի փոխարեն

«Մենք իոնոսֆերան օգտագործում ենք որպես մեր արբանյակ կամ հայելի, ինչը մեզ օգնում է տեղեկատվությունը, ձայնը և տվյալները փոխանցել շատ մեծ հեռավորությունների վրա», — ասում է Բլումը։ Կայանները փոքր են, արձակում են մոտ 20 վատ հզորություն և բավական հուսալիորեն ապահովում են 400–600 կիլոմետր կապ երկու ռադիոկայանների միջև։ Խոսքը այնպիսի վայրերի մասին է, որտեղ հասնելը դժվար է, իսկ ցամաքային ենթակառուցվածք կառուցելը՝ ոչ պարզ։

HERMES-ը ծրագրային փաթեթ է՝ մի շարք ծրագրեր, որոնք միասին աշխատելով տվյալներ են փոխանցում HF-ով։ Կարելի է ուղարկել գրեթե ցանկացած ֆայլ՝ լուսանկար, էլ. նամակ կամ ձայնային հաղորդագրություն, և այն ուղարկվում է որպես ֆայլ։ Բլումը դա նկարագրում է որպես տվյալների խողովակ կարճ ալիքներով։

Ինչու ֆայլը ձայնից կարևոր է

Ըստ Բլումի՝ արժեքը հենց նրանում է, ինչը հարմար չէ բարձրաձայն կարդալ։ Արտակարգ իրավիճակներում մարդիկ HF-ով ուղարկում են աշխարհագրական կոորդինատներ՝ հայտնելու, թե որտեղ են գտնվում։ Բեռների ցուցակները, մասերի ցանկերը և հեռաբժշկության հարցումները՝ ինչ ունենք, ինչ է պետք, շատ ավելի հեշտ է ուղարկել ֆայլով, քան եթերում կարդալ։ Նույնը վերաբերում է լուսանկարներին. ապօրինի հատումների ապացույցը կարելի է ուղարկել HF-ով, փոխանակ գետով օրեր շարունակ ճանապարհորդելու և այն ձեռքով հանձնելու։

Գաղտնագրումը ներկառուցված է, սակայն պարտադիր չէ՝ այն միացվում և անջատվում է ըստ անհրաժեշտության։ Բլումը նշում է, որ սիրողական ռադիոյի կանոնները տարբեր են տարբեր երկրներում, իսկ Rhizomatica-ի որոշ գործընկերներ աշխատում են զգայուն շրջաններում, որտեղ չեն ցանկանում, որ տեղեկատվությունը հեշտությամբ որսացվի ու օգտագործվի իրենց դեմ։

Փրկություն Բենգալյան ծոցում

Ամենաշոշափելի արդյունքը Բանգլադեշում ձկնորսների հետ իրականացված փորձնական ծրագրից է։ Տասը-տասնմեկ նավերի վրա տեղադրվել են HERMES համակարգեր։ Տեղադրումից քիչ անց նավերից մեկը Բենգալյան ծոցում՝ ափից 100–200 կիլոմետր հեռավորության վրա, մեխանիկական անսարքություն է ունեցել։ Անձնակազմը ուղարկել է GPS կոորդինատները և SOS ազդանշան և կարողացել է կազմակերպել թե՛ անձնակազմի, թե՛ նավի փրկությունը։ Բլումը դա անվանում է HERMES-ը գործի մեջ պահը։