ԱՄՆ-ը կապամոնտաժի Ատլանտիկայի հոսանքներին հետևող օվկիանոսային մոնիտորինգի համակարգը

Համակարգի ապամոնտաժումը

Նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը սկսում է ապամոնտաժել օվկիանոսային դիտարկումների համակարգը, որն ընդգրկում է ավելի քան 900 սարք Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսներում։ Այն բանից մի քանի օր անց, երբ Թրամփը ցրեց Ազգային գիտական հիմնադրամը (NSF) վերահսկող անկախ խորհուրդը, հիմնադրամը հայտարարեց Ocean Observatories Initiative նախաձեռնության «ամբողջ ստորջրյա ենթակառուցվածքի հեռացման» մասին՝ Օրեգոնի, Վաշինգտոնի, Ալյասկայի և Հյուսիսային Կարոլինայի ափերի մոտ, ինչպես նաև Գրենլանդիայի ու Իսլանդիայի միջև ընկած ջրերում։ Պաշտոնյաների խոսքով՝ սարքերը դուրս կբերվեն առաջիկա 15 ամիսների ընթացքում։

Ցանցը գործում է 2016 թվականից և նախատեսված էր առնվազն 25 տարվա աշխատանքի համար։ Տասը տարի աշխատելուց հետո դրա ապամոնտաժումը գիտնականներին կթողնի առանց օվկիանոսների վիճակի և ծովային կյանքի վերաբերյալ կարևոր տվյալների։

Ինչու են AMOC-ի տվյալները կարևոր

Ռիսկի տակ գտնվող չափումների թվում է տեղեկատվությունը Ատլանտիկայի միջօրեական շրջանառության (AMOC) մասին՝ օվկիանոսային հոսանքների համակարգի, որը ջերմություն է հասցնում Հյուսիսային Եվրոպա և ձևավորում է համաշխարհային կլիման։ Գիտնականներն ավելի ու ավելի են մտահոգվում, որ AMOC-ը կարող է մոտենալ «շրջադարձային կետին», որից հետո այն դադարում է աշխատել։

Մեծ Բրիտանիայի Պլիմութի ծովային լաբորատորիայի մասնագետ Հելեն Ֆինդլին ասել է, որ առանց երկարաժամկետ օվկիանոսային դիտարկումների «մենք ըստ էության ընտրում ենք նավարկել ավելի ու ավելի անկայուն օվկիանոսում՝ նվազող տեսանելիությամբ»։ AMOC-ի ապագայի շուրջ անորոշության աճը, նրա խոսքով, «հենց այն պատճառն է, թե ինչու երկարաժամկետ և հետևողական մոնիտորինգը երբևէ ավելի կարևոր չի եղել»։

Քաղաքական արձագանք

Կոնգրեսի դեմոկրատները հայտարարել են, որ «կպայքարեն» համակարգի ապամոնտաժման ծրագրերի դեմ, հաղորդում է The New York Times-ը։ Սենատոր Շելդոն Ուայթհաուսը, որը Կոնգրեսում կլիմայի փոփոխության թեմայով ամենաբարձրաձայն անդամներից է, X-ում գրել է. «Հանածո վառելիքը զետաջոուլներով տաքացնում է մեր օվկիանոսները, այդ պատճառով Թրամփի կոռումպացված հանածո վառելիքի կամակատարները ցանկանում են անջատել մոնիտորները»։