ԱՄՆ բանակը կեղծ հետախուզական զեկույցի պատճառով գրեթե պատերազմի եզրին հայտնվեց

Այս գարնանը՝ Իրանի հետ պատերազմի ընթացքում, ամերիկյան ուժերը զինված բախման եզրին հայտնվեցին արհեստական բանականության օգնությամբ պատրաստված հետախուզական զեկույցի պատճառով, որը, ըստ աղբյուրների, կեղծ էր։ Սեպտեմբերի 18-ին CNN-ը հայտնել է, որ ԱՄՆ բանակում տարածված այդ զեկույցում ասվում էր, թե Մերձավոր Արեւելքում չինական նավը տեղափոխում է միջուկային զենքի ծրագրի բաղադրիչներ։

Դեպքին ծանոթ չորս աղբյուրի փոխանցմամբ՝ ամերիկյան զինված ուժերը գործի անցան եւ նավը կանգնեցնելու ծրագիր էին մշակել։ Այդ աղբյուրներից երկուսի խոսքերով՝ զինված զինծառայողները պատրաստվում էին նավ բարձրանալ, իսկ ռազմական ինքնաթիռները օդում էին։ Միայն նախատեսված գործողությունից քիչ առաջ պաշտոնյաները խորը ստուգելով պարզեցին, որ այն հատուկ գործողությունների հրամանատարության վերլուծաբանը կազմել էր AI-ի օգնությամբ, իսկ չաթբոտը սխալ էր որոշել նավի բեռը։ Թե կոնկրետ ինչ էր սխալ նշվել, CNN-ին պարզել չհաջողվեց։ Աղբյուրներից մեկը զեկույցը կոչեց ամբողջությամբ կեղծ եւ ասաց, որ այն «գրեթե պատերազմ սկսեց»։

Որտեղ արհեստական բանականությունը մտավ շղթա

Վերլուծաբանը չաթբոտից հարցրել էր նավի մանիֆեստի մասին տվյալների շուրջ, որոնք եկել էին Հավայան կղզիներում տեղակայված ԱՄՆ Խաղաղօվկիանոսյան հատուկ գործողությունների հրամանատարությունից։ Այն միավորեց բաց աղբյուրների հետախուզությունը կառավարության գաղտնի ազդանշանային հետախուզության հետ եւ հանգեց բեռի վերաբերյալ իր եզրակացությանը։ Ապա AI-ին կրկին դիմելով՝ վերլուծաբանը արդյունքները ձեւավորեց ստանդարտ հետախուզական զեկույցի տեսքով եւ տարածեց այն։

«Ներքին գործիքները մեծ մասամբ առեւտրային արտադրանքների պատճեններ են՝ միայն շրթներկով», - CNN-ին ասել է AI համակարգերին ծանոթ ԱՄՆ նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյա։ ԱՄՆ Խաղաղօվկիանոսյան հատուկ գործողությունների հրամանատարությունը եւ Պենտագոնը մեկնաբանության հարցմանը չեն պատասխանել։

AI-ի ճնշումը եւ միասնական ստանդարտների բացակայությունը

Արագ ընդունման հիմնավորումը արագությունն է. AI-ն պետք է օգնի հրամանատարներին ավելի շուտ որոշել, թե որ թիրախներին հարվածել կամ ուր տեղափոխել ուժերը։ Հունվարին պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը հրապարակեց արհեստական բանականության արագացման ռազմավարությունը, որի նպատակն է AI-ը հասանելի դարձնել գերատեսչության երեք միլիոն աշխատակիցներին բոլոր գաղտնիության մակարդակներում։

Սակայն, ըստ մի քանի ամերիկացի պաշտոնյաների, ջանքերը ապակենտրոնացված են. կառավարության տարբեր մասեր տարբեր գործիքներ են օգտագործում տարբեր հրամաններով ու անվտանգության ստանդարտներով, եւ չկա միասնական կանոնների հավաքածու այն ստուգելու համար, թե ինչ են արտադրում այդ գործիքները։

Աղբյուրները նշում են, որ նմանատիպ հալյուցինացիան առանձին դեպք չի եղել։ Որոշ ավագ հետախուզական պաշտոնյաներ ասում են, որ AI-ն մեծացրել է ճնշումը վերլուծաբանների վրա՝ ավելի արագ պատրաստելու եւ տարածելու հետախուզությունը, ինչը սխալների դուռ է բացում, իսկ երիտասարդ վերլուծաբանները հակված են անվերապահորեն վստահելու դրանց։ «AI-ն թույլ է տալիս ավելի արագ հասնել վատ գաղափարի», - ասում է աղբյուրներից մեկը։ Մեկ այլ աղբյուր նշում է, որ թիրախների ընտրության մեջ AI-ի կիրառությունն աճում է, սակայն իրական ուղեցույց չկա, թե ինչպես կկանխի մարդու ներգրավվածությունը քաղաքացիական զոհեր կամ սեփական ուժերի վրա կրակոցներ։