«Մեզ շատ ավելի շատ մաթեմատիկոսներ են պետք». Ամիտ Սահայի հոդվածը Թերենս Թաոյի բլոգում

2026 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Թերենս Թաոյի «What's new» բլոգում հրապարակվեց UCLA-ի պրոֆեսոր և գաղտնագրության հետազոտող Ամիտ Սահայի հյուրային էսսեն՝ «We're gonna need a lot more mathematicians» վերնագրով։ Խմբագրական նշումով՝ տեքստը այլ ֆայլային ձևաչափից փոխարկվել է արհեստական բանականության օգնությամբ, իսկ Սահային սևագիրն ստեղծելիս օգնել է «GPT 6 Astra»-ն։

Սահայը սկսում է ուսանողական տարիների հիշողությամբ. որոշ ուսանողների թվում էր, թե ամենաուժեղ ուսանողների՝ նոր մաթեմատիկա յուրացնելու տեմպը չափազանց արագ է իրենց համար։ Գրեթե բոլորը հրաժարվեցին հետազոտական մաթեմատիկայից։ Սահայը դա անվանում է «խոնարհության ժամանակ»։

ԱԲ-ի տեմպը և խոնարհության ժամանակը

Նա գրում է, որ արհեստական բանականության այն համակարգերը, որոնց հետ աշխատել է, արդեն ստեղծում են գեղեցիկ նոր գաղափարներ։ Հետազոտությունը թողնելը միայն այն պատճառով, որ մեքենաներն ավելի արագ են ընթանում, կլիներ «մարդկության առջև ստանձնած պատասխանատվության խոր հրաժարում»։

«Տեղակայելի ինտելեկտուալ ռեզերվ»

Նրա առաջարկն է՝ բազմաթիվ հետազոտական խմբեր, յուրաքանչյուրը կայուն աջակցությամբ, որոնք մեկ կիսամյակ կամ մեկ տարի կնվիրեն արհեստական բանականության համակարգի ստեղծած գաղափարների ըմբռնմանը։ Նրա կարծիքով՝ դա կդառնա գալիք տարիների ամենակարևոր մաթեմատիկական աշխատանքներից մեկը և կպահանջի աշխարհում մաթեմատիկորեն պատրաստված հետազոտողների թվի զգալի աճ՝ «տեղակայելի ինտելեկտուալ ռեզերվ», որին մարդկությունը կկարողանա դիմել։

Էսսեի կենտրոնական մտքի փորձը մեկ տերավատտ հզորությամբ միջուկային սինթեզի էլեկտրակայանն է, որը կնախագծի ապագայի ԱԲ համակարգը։ Շինարարությունը հաստատելուց առաջ մարդկային համայնքները պետք է հասկանան, թե ինչու է կոնստրուկցիան աշխատում և ինչն է արդարացնում անվտանգության վստահությունը. հենց նորույթն է, որ խոչընդոտում է վստահությունը ժառանգել նմանատիպ կայանների տասնամյակների փորձից։ Թեորեմը գոյություն ունի միայն մոդելի ներսում. երաշխիքը հասկանալ նշանակում է հասկանալ մոդելն ու դրա անորոշությունները։ Եթե որոշումը կայացնի միայն ԱԲ-ն, որոշումները կհենվեն պատճառների վրա, որոնք ոչ մի մարդկային համայնք չի հասկանում։

Արձագանք. աշխատատեղեր և գործողությունների ծրագրի պահանջ

Գրառումը ստացել է 44 մեկնաբանություն և 25 հավանում։ Ամենաշատ աջակցությունը ստացած մեկնաբանությունը (84 ձայն) այն անվանել է «ևս մեկ մենախոսություն մշտական դասախոսից, որտեղ ոչ մի կոնկրետ առաջարկ չկա»։ Երկրորդը (71 ձայն) հարցնում է, թե ինչպես կստեղծվեն ավելի շատ մշտական աշխատատեղեր մաթեմատիկոսների համար և արդյոք դասախոսների ընտրությունը կդառնա «ավելի քիչ ընտրողական»։ Մեկ մեկնաբան (15 ձայն) պնդում է, որ ակադեմիական կարիերան այլևս չի արդարացնում իրեն։

Սահայն ինքը պատասխանել է մեկնաբանություններում. նա Simons Foundation-ի նախաձեռնության համակազմակերպիչն է և ասում է, որ շուտով կհրապարակվի զեկույց՝ «շատ կոնկրետ գործողությունների կետերով»։ Նա նկարագրում է «ճանապարհների պատառաքաղի» պահ մարդկության համար. կա՛մ ավելի ու ավելի շատ ըմբռնում կհանձնենք մեքենաներին, կա՛մ մեքենաների մտածողությունը կընդունենք որպես սեփական ըմբռնումը խորացնող պարգև։ Այլ մեկնաբաններ նշել են, որ ամենահրատապը գործողությունների ծրագիրն է՝ կոնկրետ քայլեր համալսարանների և հետազոտական հաստատությունների համար։