AI და შემოქმედებითი საერთო სივრცის განადგურება

ოთხი ათწლეულის განმავლობაში პროგრამული უზრუნველყოფის საავტორო უფლებები და ღიაობა მყიფე, მაგრამ სამუშაო წონასწორობაში თანაარსებობდნენ. 13 სექტემბერს პირად ბლოგზე გამოქვეყნებულ ესეში ტექნოლოგი ჩესტერ ვისნევსკი ამტკიცებს, რომ გენერაციულმა ხელოვნურმა ინტელექტმა ეს წონასწორობა სრულიად დაანგრია.

ის იხსენებს, როგორ კრეფდა ბავშვობაში ჟურნალებიდან BASIC-ის პროგრამებს Commodore 64-ისთვის და შემდეგ თავად ისწავლა REXX, რომ თამაშები დაეწერა საკუთარი BBS-ისთვის. სწორედ ღიად ხელმისაწვდომი მაგალითების წყალობით შეძლო მან პროგრამირების საფუძვლების შესწავლა

საცდელი ვერსიებიდან კოპილეფტამდე

ღია გავრცელების პირველი მცდელობები მაინც დახურულ კოდს ეყრდნობოდა. Shareware საცდელი ვერსიასავით მუშაობდა: სცადე, გადაიხადე მცირე თანხა და სრული ვერსია გახსენი. ცნობილი მაგალითია Doom, რომელიც სწორედ shareware-ის სახით გავრცელდა და პირიდან პირში გადაცემის გზით უზარმაზარი ბაზარი შექმნა.

ღიაობის მომხრეებმა საბოლოოდ საავტორო უფლება საკუთარ თავს შემოაბრუნეს, შექმნეს ტერმინი „კოპილეფტი“ და ლიცენზიები, როგორიცაა GPL, MPL და CC-SA, რომლებიც ნებისმიერ წარმოებულ ნაშრომს იგივე უფლებების შენარჩუნებას ავალდებულებს. ამ ესეს მიხედვით, ამ ღიაობის გარეშე თანამედროვე ინტერნეტი და ღრუბელი ვერ იარსებებდა: ყოველი ღრუბლოვანი სერვისი და თავად ქსელის ხერხემალი წარმოებული ნაშრომებია, რომლებიც წინა თაობის მხრებზე დგას.

„სოციალური კონტრაქტი დაარღვია“

ვისნევსკი აღნიშნავს, რომ დიდი ენობრივი მოდელების გარემოსდაცვითი ზიანი, კიბერუსაფრთხოების რისკები და დეზინფორმაცია ბევრს განიხილება, ფუნდამენტური ღიაობის ეროზია კი — თითქმის არავის. მისი თქმით, LLM-ები ყველაფერს მოიხმარენ ინტერნეტში საავტორო უფლებებისა და ლიცენზიების უგულებელყოფით, და არავის ინტერესი არ არის ლიცენზიებით დაკისრებული ვალდებულებების იძულებითი აღსრულება.

შედეგად გაზიარება ტვირთად იქცევა. GitHub-ზე, სადაც მას კოდი აქვს გამოქვეყნებული, AI-ბოტებისა და გამოუცდელი მომხმარებლების მიერ გენერირებული pull request-ები შხაპუნა ნაგავით ავსებს და მის თავისუფალ დროს ხარჯავს. ინტერნეტში ნაპოვნ ყველაფერს კი ეჭვით უნდა მოეპყრო: შეიძლება ეს იყოს ცუდი კოდი, მავნე ბიბლიოთეკა, მონაცემების მესამე მხარისთვის გადამცემი ინსტრუმენტი ან სხვისი მოპარული ნაშრომი.

ახალი ციფრული რენესანსისკენ

არსებული ლიცენზიები არასრულყოფილია, აღიარებს ავტორი, მაგრამ სასამართლოში აღსრულებადია და შემოქმედს საკუთარ ნაშრომზე რეალურ ძალაუფლებას აძლევს. AI-ის „კოლოსში“ აბსორბირებული ეთიკური ნორმები კი ქრება, ღიაობა კი იმად გამოიყენება, რომ სიმდიდრე და ძალაუფლება კიდევ უფრო ცენტრალიზდეს, იმ ადამიანების აღიარების გარეშე, რომლებმაც რეალური შრომა ჩადეს.

ბოლო 35 წლის ღიაობამ შექმნა თითქმის ყველაფერი, რითაც ადამიანები ონლაინ სარგებლობენ, წერს ის. მისი დაკარგვა „ციფრული ბნელი ხანის“ დასაწყისია — ამიტომ ავტორებს, პროგრამისტებს, ტექნოლოგებსა და მხატვრებს ახალი ციფრული რენესანსის შექმნისკენ მოუწოდებს, სანამ ძალიან ბევრი დაიკარგება, თორემ, მისი თქმით, დარჩება „Fahrenheit 451-ის უცნაურად გადახრილი ვერსია“.