„ყურადღება ერთადერთია, რაც გაქვს“ — ესე ალგორითმულ ფიდებსა და განზრახული ინტერნეტის დაბრუნებაზე

ტექნოლოგიურმა ბლოგმა alicegg.tech 21 სექტემბერს გამოაქვეყნა ესე სათაურით "Attention is all you have" იმის შესახებ, თუ როგორ აიღეს რეკომენდაციის ალგორითმებმა იმის გადაწყვეტა, თუ რას ვუყურებთ და რას ვკითხულობთ, და რა სჭირდება ინტერნეტის უფრო გააზრებულ გამოყენებას დაბრუნებას.

ტექსტი იწყება ტეტრისის ეფექტით — ფსიქოლოგიის ერთ-ერთი ყველაზე იოლად გასამეორებელი ექსპერიმენტით: თუ რამდენიმე კვირის განმავლობაში ყოველდღე თამაშობთ Tetris-ს, თანდათან ტეტრომინოს ფორმებს ღრუბლებში, შენობებსა და ყოველდღიურ საგნებშიც კი იწყებთ ამოცნობას, ზოგჯერ კი ისინი დაძინებამდე თვალწინ ჩნდება.

ყურადღება, რომელსაც სხვები იპყრობენ

ესეს მარტივი დასკვნა ასეთია: რასაც საკმარისად დიდხანს ვაქცევთ ყურადღებას, საბოლოოდ ჩვენს აზრებს აყალიბებს. სწორედ ასე ვისწავლით ახალ უნარებს და აღმოვაჩენთ ახალ იდეებს — და სწორედ ამიტომაა მნიშვნელოვანი, ვინ წყვეტს, რა გამოჩნდება ჩვენს ეკრანზე. სულ უფრო ხშირად ამ გადაწყვეტილებას ჩვენ არ ვიღებთ.

YouTube-მა იცის, რომ მომხმარებელს კულინარია და მხატვრობის სტრიმები მოსწონს, თუმცა მაინც ურთავს კლიპებს საფონდო ბაზრის ბუშტზე, გლობალურ დათბობასა და ირანის ომზე: დუმსქროლინგი ადამიანს ეკრანთან უფრო დიდხანს აჩერებს და მეტ რეკლამაზე დაკლიკებას აიძულებს. Spotify პლეილისტს თქვენი გემოვნებით აწყობს და ნამდვილ სიმღერებს შორის AI-ით გენერირებულ შემავსებელს დებს, რაც, ესეს ავტორის აზრით, რეალურ არტისტებზე ჰონორარის გადახდის არიდებას ემსახურება. LinkedIn სასარგებლო კარიერულ სიახლეებს უცხო ადამიანების მოსაზრებებს შორის მარხავს — და ეს უცხოები, ტექსტის დაკვირვებით, სწორედ იმას უწევენ რეკლამას, რაშიც Microsoft-ს ინვესტიცია აქვს ჩადებული. თუ Reddit-ზე პროდუქტის შესახებ აზრს იკითხავთ, პასუხები შესაძლოა უკვე ენობრივი მოდელებისა და ტროლების საუბარი იყოს.

"როცა სხვას აძლევთ უფლებას, თავად გადაწყვიტოს, რა გამოჩნდება თქვენს ეკრანზე, ეს იგივეა, რომ მას თქვენი ტვინის გასაღები გადასცეთ", — წერს ესე.

როგორ გამოიყურებოდა ინტერნეტი ფიდებამდე

ესეს მეორე ნაწილი იმ დროს იხსენებს, როცა ერთი აპლიკაცია არ არსებობდა, რომელსაც გახსნიდით და გართობას შეუკვეთავდით. სამაგიეროდ, რამდენიმე ათეული სანიშნე გქონდათ, თითოეული კონკრეტული მიზნით: საიტი ვიდეოთამაშების სიახლეებისთვის, გვერდი გაკვეთილებით, ანიმეს ბლოგი, რომელიც არასაკმარისად ხშირად ახლდებოდა, ვიკი 90-იანების სერიალზე.

ცუდი შინაარსიც არსებობდა — ტექსტში მოხსენიებულია Encyclopedia Dramatica და Rotten.com — მაგრამ იქ მოსახვედრად განზრახ ძალისხმევა იყო საჭირო. ვერავინ შემოგთავაზებდათ მკვდარი ბავშვების ფოტოებსა თუ ულტრამემარჯვენე პროპაგანდას პანქეიქის რეცეპტის ან კატის ვიდეოს შემდეგ.

განზრახული ინტერნეტი ჯერ კიდევ არსებობს

გააზრებული ინტერნეტი არ გამქრალა, ამტკიცებს ავტორი — ის უბრალოდ კორპორატიული ვების ქვეშ აღმოჩნდა. ბლოგების, RSS-არხებისა და დაუსრულებელი გაკვეთილებისკენ დაბრუნება ნიშნავს უჩვეულო რამის შეჩვევას: შინაარსი, რომელიც უსასრულო არ არის და ყოველ კლიკზე არ ახლდება.

განსხვავება მაშინდელსა და ახლანდელ დროს შორის მკითხველია, ასკვნის ესე. ჩვევა მხოლოდ გამეორებით იცვლება — და თუ საკმარის ყურადღებას დაუთმობთ, საბოლოოდ ტვინში რაღაც დაწკაპუნდება.