ბაგების სიბრმავე: რატომ ვერ ამჩნევენ დეველოპერები პროგრამის ხარვეზებს

პროგრამისტმა და ბლოგერმა დენ ლუმ (Dan Luu) გამოაქვეყნა ესსე სახელწოდებით „ბაგების სიბრმავე“ (Bug blindness), რომელშიც ხსნის, თუ რატომ აღმოაჩენს ის პროგრამულ ხარვეზებს გაცილებით ხშირად, ვიდრე ადამიანების უმეტესობა.

იგივე ბაგები, განსხვავებული აღქმა

ლუს თქმით, ის კვირაში ასობით ან ათასობით ბაგს აფიქსირებს და ხშირად ისე ჩანს, თითქოს „არაფერი მუშაობს“ — ეს თემა მან ადრეც აღწერა საკუთარ ბლოგზე. დიდხანს ფიქრობდა, რომ მიზეზი მისი კომპიუტერით სარგებლობის ჩვევები იყო, თუმცა საბოლოოდ დაასკვნა, რომ ადამიანები იმავე ბაგებს აწყდებიან და უბრალოდ ვერ ამჩნევენ მათ. დეველოპერებისთვის ხარვეზების მიმართ სიბრმავის განკურნება სასარგებლოა: როცა ბაგებზე უთითებენ, მიმღები ადამიანები რამდენიმე კვირაში თავად იწყებენ მათ შემჩნევას.

მაგალითები: საძიებო სისტემებიდან საუნივერსიტეტო პროგრამებამდე

ესსეში მოყვანილია მაგალითები, სადაც პროდუქტის ხარისხი დიდად არ შეცვლილა, მომხმარებლების აღქმა კი — კი. საძიებო სისტემების კვლევაში Google-ის, Bing-ისა და Kagi-ს შედეგები SEO-სპამით და ზოგჯერ თაღლითური საიტებით იყო სავსე; ნაწილმა მკითხველმა Kagi-ს დაცვა სცადა, თუმცა მათივე შედეგები სასარგებლო ბმულს არ შეიცავდა.

სხვა მაგალითი Volvo-ს ფორუმებია: საიმედოობის მონაცემები ათწლეულების განმავლობაში საშუალო ან სუსტ შედეგებს აჩვენებს, ფორუმის მომხმარებლები კი ავტომობილს ყველაზე საიმედოთა შორის ასახელებენ. უფრო ცნობილი შემთხვევაა Blackboard — უნივერსიტეტების კურსების მართვის პროგრამა, რომელსაც ვიკიპედია „განათლების სფეროში ერთ-ერთ ყველაზე მოურიდებელ კომპანიად“ მოიხსენიებს; Fast Company-ის 2011 წლის დეკემბრის პუბლიკაციით, Amplicate-ის გამოკითხვის რესპონდენტთა 93% კომპანიას „სძულდა“. მიუხედავად ამისა, ლუს შეხვედრილი თანამშრომელი დარწმუნებული იყო, რომ პროდუქტს მომხმარებლები უყვარდათ. ფორუმის პროგრამა Discourse-ის შემთხვევაში დეველოპერებმა კოდი ჩაუმატეს, რომელიც გვერდის ჩატვირთვას ხელოვნურად ანელებდა LCP-ის მეტრიკის გასაუმჯობესებლად — ანუ საზომის გაყალბებას მომხმარებლის საზიანოდ.

ჩვევები, რომლებიც ხარვეზებს მალავს

ლუ აღწერს „ჩვეულებრივ შემარბილებლებს“ — ქცევებს, რომლებსაც მომხმარებლები არაცნობიერად იმუშავებენ. მაგალითად, მექანიკური მაუსის დაბინძურებულ ბურთულასთან ის ხელის მოძრაობით აკომპენსირებდა კურსორის არასტაბილურობას; Google Docs-ში სათაურის დაყოვნებული გადაფარვის გამო სპეციალური რიგითობა შეიმუშავა; Microsoft-ში მუშაობისას ლეპტოპის Wi-Fi-ს შესვლამდე თიშავდა, რომ ავტორიზაციის შეცდომა აევლო. მისი აზრით, კომპიუტერული წიგნიერების დიდი ნაწილი სწორედ ასეთი ჩვევების ბიბლიოთეკაა, რაც ასუსტებს „საკუთარი პროდუქტის გამოცდის“ პრაქტიკის სარგებელს.

რატომ არის ეს ახლა მნიშვნელოვანი

ავტორის თქმით, გუნდები, რომლებიც ხარისხის პრობლემებს ვერ ამჩნევენ, ხშირად უშვებენ პროდუქტს, რომელსაც წარმატების შანსი თავად ხარისხის გამო უმცრდება. LLM-ებით კოდის წერის ეპოქაში ეს უფრო მნიშვნელოვანი გახდა: დაბალხარისხიანი პროგრამების შექმნა უფრო ადვილია, მაგრამ უფრო ადვილია ხარისხის გაუმჯობესებაც — თუ ხედავთ, რომ ეს შესაძლებელია. კომენტარებში მკითხველებმა გერმანული ტერმინი „Betriebsblindheit“ მოიხსენიეს, დანართში კი განხილულია რეკლამის მიმართ ანალოგიური სიბრმავე.