Current AI — არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც AI-ს ყველასთვის ხელმისაწვდომს ხდის

შესავალი: AI, რომელიც არავის ტოვებს უკან

ინდოეთის სოფელში ფერმერი ფოტოს უღებს მცენარეს, რომელიც ხმება. მას სურს ინტერნეტში მოიძიოს ინფორმაცია, მაგრამ ინგლისური არ ესმის. ეს პრობლემა ყოველდღიური რეალობაა მილიარდობით ადამიანისთვის მთელ მსოფლიოში. სწორედ ამ უფსკრულის აღმოსაფხვრელად შეიქმნა Current AI — არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც ღია, საჯარო AI ინფრასტრუქტურის მშენებლობას ემსახურება.

2025 წლის თებერვალში მარტინ ტისნეს მიერ დაარსებულმა Current AI-მ უკვე მოახერხა $400 მილიონის მოზიდვა ისეთი პარტნიორებისგან, როგორებიცაა საფრანგეთის მთავრობა, Ford Foundation, MacArthur Foundation, DeepMind და Salesforce. ორგანიზაციის აღმასრულებელი დირექტორია აია ბდეირი — მანამდე Mozilla-ს AI სტრატეგიის ხელმძღვანელი და littleBits-ის (STEM საგანმანათლებლო კომპანია) დამფუძნებელი.

„თუ AI მართლაც გარდამტეხი ტექნოლოგიაა, თუ ის შეცვლის ყველას ცხოვრების ყველა ასპექტს, უნდა არსებობდეს საჯარო ალტერნატივა,“ — ამბობს ბდეირი. „როგორც მსოფლიო ქსელი — ხელმისაწვდომი ყველასთვის, უფასოდ.“

📖 წყარო

Suno Sutra — ჯიბის ზომის მოწყობილობა 22 ინდურ ენაზე

2026 წლის თებერვალში, ინდოეთის AI სამიტზე, Current AI-მ წარადგინა Suno Sutra (ჰინდიზე — „მოსმენის ქრონიკები“). ეს არის ჯიბის ზომის მოწყობილობა, რომელიც მუშაობს 22 ინდურ ენაზე — ინტერნეტის გარეშე. პროექტი განხორციელდა ინდოეთის მთავრობის AI ენობრივი განყოფილების Bhashini-სთან თანამშრომლობით.

„ინდოეთში ასობით განსხვავებული ენა და დიალექტია, და ამჟამად AI ისინი არ არის წარმოდგენილი,“ — აღნიშნავს ბდეირი. მოწყობილობა ღია კოდისაა — ნებისმიერ დეველოპერულ საზოგადოებას შეუძლია მასზე საკუთარი აპლიკაციების აგება.

ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იქ, სადაც ინტერნეტზე წვდომა შეზღუდულია ან საერთოდ არ არსებობს. Suno Sutra-ს შეუძლია ფერმერებს, მასწავლებლებსა და ჯანდაცვის მუშაკებს მიაწოდოს AI-ზე დაფუძნებული ინფორმაცია მათ მშობლიურ ენაზე — ინტერნეტკავშირის საჭიროების გარეშე.

📖 წყარო

$400 მილიონი — არა ინვესტიცია, არამედ დაფინანსება

Current AI მოქმედებს როგორც „საჯარო-კერძო პარტნიორობა“, რომელიც აერთიანებს მთავრობებს, კომპანიებსა და ფილანთროპიულ ორგანიზაციებს. საფრანგეთის მთავრობამ $100 მილიონით დააფინანსა, რასაც შეუერთდნენ Ford Foundation, MacArthur Foundation, DeepMind და Salesforce — ჯამში $400 მილიონი.

„ისინი არ არიან ინვესტორები; ისინი არიან დამფინანსებლები,“ — ხაზს უსვამს ბდეირი. ეს განსხვავება ფუნდამენტურია — ინვესტორები მოგებას ელოდებიან, დამფინანსებლები კი სოციალურ გავლენას.

ამ დროისთვის, ყველა მსხვილი AI სისტემა — OpenAI, Google, Anthropic — კერძო კომპანიებს ეკუთვნის. Current AI-ს მისიაა შექმნას საჯარო ალტერნატივა, რომელიც ღია იქნება ყველასთვის — ისევე, როგორც მსოფლიო ქსელი (World Wide Web) თავის დროზე.

📖 წყარო

$3.2 მილიონი გრანტები — კენიიდან ამაზონამდე

Current AI-ს პირველი გრანტების რაუნდი $3.2 მილიონის ოდენობით განაწილდა ოთხ ორგანიზაციას შორის კენიაში, ლიბანსა და ბრაზილიის ამაზონში:

• Masakhane (კენია) — AI მონაცემთა ნაკრების შექმნა 50-ზე მეტ აფრიკულ ენაზე ჯანდაცვის, სოფლის მეურნეობისა და განათლებისთვის.
• Worldmaking Institute (ლიბანი) — არაბული კულტურული ისტორიისა და თანამედროვე პრაქტიკის ციფრულ მონაცემებად გადაქცევა, რომელსაც თემები (და არა ტექკომპანიები) გააკონტროლებენ.
• Portal sem Porteiras (ბრაზილია) — ოფლაინ AI ინსტრუმენტების შექმნა ამაზონის ძირძველ თემებთან ერთად, მონაცემების ტერიტორიის ფარგლებში შენახვით.
• African Internet Rights Alliance (კენია) — აუდიტის ინსტრუმენტების შემუშავება AI სისტემების ანგარიშვალდებულების უზრუნველსაყოფად მთელს კონტინენტზე.

„მასშტაბი ყოველთვის არ არის განზომილება. ეს არის Big Tech-ის პარადიგმა,“ — ამბობს ბდეირი. „ეს შეიძლება იყოს ამაზონის ძირძველი უხუცესი, რომელიც იყენებს კენიაში შექმნილ ინსტრუმენტს, რათა საკუთარ ენაზე გადასცეს ეკოლოგიური ცოდნა ახალ თაობას.“

📖 წყარო

ენა კულტურის მატარებელია — AI-მ ყველა ენა უნდა იცოდეს

მსოფლიოში სალაპარაკო ენების ნახევარს გადაშენება ემუქრება. „და რადგან ინგლისური ენა მართავს უდიდეს ენობრივ მოდელებსა და AI სისტემებს, მსოფლიოს ენებისა და, შესაბამისად, კულტურებისა და თემების დიდი ნაწილი რჩება უკან,“ — აღნიშნავს ბდეირი.

როდესაც ჰკითხეს Big Tech-ის მულტილინგვურ მცდელობებზე, ბდეირმა მკვეთრი განსხვავება გაავლო: „Big Tech აშენებს მულტილინგვურ მოდელებს თავისი ბაზრის გაფართოებისთვის,“ — თქვა მან, — „თანხმობისა და კონტექსტის მიუხედავად.“ შედეგები კონკრეტულია: „ძირძველი ენებისთვის, მისიონერთა ბიბლიის თარგმანები ხდება სავარჯიშო მონაცემები, სანამ თემები რაიმე წესს დააწესებენ.“

„ენა არის ის, როგორ გადაეცემა ცოდნა, ტრადიცია, მეხსიერება და იდენტობა თაობიდან თაობას. ამიტომ, როდესაც ტექნოლოგიას არ შეუძლია შენს ენაზე საუბარი, მას არც შენი კულტურის შენახვა შეუძლია.“

📖 წყარო

Alpha Chat — ღია კოდის AI ჩატბოტი, შექმნილი 7 კვირაში

2026 წლის ივლისში, ჟენევაში, AI for Good სამიტზე, Current AI-მ გაუშვა Alpha Chat — ღია კოდის AI ჩატბოტი, რომელიც აიწყო სულ რაღაც შვიდ კვირაში, ათი ორგანიზაციის კოალიციის მიერ, მათ შორის Hugging Face, Mozilla და MIT Media Lab. თითოეულმა მონაწილემ მოიტანა საკუთარი ნაწილი — ენობრივი მოდელი, უსაფრთხოების ინსტრუმენტები, გამოთვლითი სიმძლავრე.

ამასთან, Current AI-მ გააფორმა შეთანხმება Sakana AI-სთან — ტოკიოში დაფუძნებულ სტარტაპთან, რომელიც ცნობილია „სუვერენული AI“-ს კონცეფციით. ორი ორგანიზაცია გეგმავს საერთო ღია AI სტეკის შექმნას, რომელიც მხარს დაუჭერს იაპონურ ენასა და კულტურას, მაგრამ ასევე გლობალური სამხრეთის თემებს, რომლებიც დომინანტურმა AI სისტემებმა უყურადღებოდ დატოვეს.

Current AI-ს მიდგომა მონაცემთა საკუთრების საკითხში მარტივია: მოდელები და მონაცემები ინახება ლოკალურად, თემის ექსპერტები ჩართულნი არიან პროცესში თავიდანვე, და ნებისმიერ დროს თემს შეუძლია პროცესის შეჩერება. „არ უნდა იყოს ისე, რომ სილიკონ ველის კომპანია წყვეტდეს, თუ ვის ეკუთვნის მონაცემები,“ — აცხადებს ბდეირი.

📖 წყარო

დასკვნა: AI-ის მომავალი — ღია თუ დახურული?

Current AI-ს ხედვა არის ღია სისტემა, რომელიც მოდელირებულია ადრეული ინტერნეტის მიხედვით — სადაც გაუმჯობესებები ყველას სარგებელს ემსახურება, არავინ რჩება ჩაკეტილი, და თემები ინარჩუნებენ კონტროლს საკუთარ მონაცემებზე.

დღეს, როდესაც AI ინდუსტრია სწრაფად კონსოლიდირებულია რამდენიმე მსხვილი ტექნოლოგიური კომპანიის ხელში, Current AI-ს მისია გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა. $400 მილიონიანი დაფინანსება, გლობალური პარტნიორობები და კონკრეტული პროექტები — Suno Sutra-დან Alpha Chat-ამდე — აჩვენებს, რომ საჯარო AI ინფრასტრუქტურის შექმნა არა მხოლოდ შესაძლებელი, არამედ აუცილებელიცაა.

„ეს შეიძლება გამოიყურებოდეს ისე, როგორც ამაზონის ძირძველი უხუცესი, რომელიც იყენებს კენიაში შექმნილ ინსტრუმენტს, რათა საკუთარ ენაზე გადასცეს ეკოლოგიური ცოდნა,“ — ამბობს ბდეირი. — „ეს არის ის მომავალი, რომლის აშენებასაც ვცდილობთ.“

📖 წყარო