ევროკავშირში ძალაში შევიდა არაგაყიდვადი ტანსაცმლისა და ფეხსაცმლის განადგურების აკრძალვა

რა იცვლება 19 ივლისიდან

ევროკავშირში მოქმედ მსხვილ კომპანიებს აღარ შეუძლიათ არაგაყიდვადი ტანსაცმლის, ტანსაცმლის აქსესუარებისა და ფეხსაცმლის განადგურება. აკრძალვა 19 ივლისს ამოქმედდა, ხოლო საშუალო ზომის კომპანიები იმავე წესებს 2030 წლიდან დაექვემდებარებიან. ღონისძიება შემოღებულია პროდუქტების ეკოდიზაინის შესახებ რეგულაციით (ESPR), რომელიც 2024 წელს შევიდა ძალაში.

არაგაყიდვადი საქონლის გადაყრის ნაცვლად, ბიზნესები ვალდებულნი არიან პრიორიტეტი მიანიჭონ პროდუქტის მიმოქცევაში შენარჩუნებას: გაყიდვას, მათ შორის ფასდაკლებით ან ალტერნატიულ ბაზრებზე; ქველმოქმედებსა და სოციალურ საწარმოებზე გადაცემას; ან ხელახალი გამოყენებისთვის მომზადებას — შეკეთებას, განახლებას ან გადამუშავებას. განადგურება დასაშვებია მხოლოდ განსაზღვრულ შემთხვევებში და უნდა მოხდეს ნარჩენების მართვის იერარქიის დაცვით, რეციკლინგის პრიორიტეტით.

ვიწრო გამონაკლისები და ახალი ანგარიშგება

კომპანიებს არაგაყიდვადი ტექსტილის განადგურება მხოლოდ შეზღუდულ შემთხვევებში შეუძლიათ: როცა ნივთები არაუსაფრთხოა ან დაზიანებულია, როცა ისინი ყალბია ან არღვევს ინტელექტუალური საკუთრების უფლებებს, ან როცა ქველმოქმედებმა და დონაციის სქემებმა უარი თქვეს მათზე. ბოროტად გამოყენების თავიდან ასაცილებლად, ამ გამონაკლისებზე დაყრდნობილ ბიზნესებს მტკიცებულებების წარდგენა — მაგალითად, დოკუმენტები ან ტესტის შედეგები — და განადგურებული პროდუქციის შესახებ წლიური ანგარიშების გამოქვეყნება მოეთხოვებათ.

შესაბამისობას ეროვნული ორგანოები ამოწმებენ და დარღვევისთვის ჯარიმების დაკისრება შეუძლიათ. შემოწმებისთვის კომპანიებმა ჩანაწერები ხუთი წლის განმავლობაში უნდა შეინახონ; ანგარიშგება კი არსებული საბაჟო და ლოგისტიკური კოდებით მოხდება, რათა ადმინისტრაციული ტვირთი შემცირდეს. მცირე და მიკრო ბიზნესები ამ მოთხოვნებისგან გათავისუფლებული არიან.

რატომ ტექსტილი პირველი

ტექსტილი ამ ტიპის აკრძალვის პირველი პროდუქტთა ჯგუფია — ის დღევანდელი ბიზნესმოდელების გარემოზე ზემოქმედების გამო შეირჩა. ევროპის გარემოს სააგენტოს მონაცემებით, ევროპის ბაზარზე გამოტანილი ყველა ტექსტილის დაახლოებით 4–9% გამოყენებამდე ნადგურდება — წელიწადში 264 000-დან 594 000 ტონამდე ტექსტილი.

როცა ახალი, გამოსაყენებელი საქონელი იყრება, იკარგება მის წარმოებაში ჩადებული ნედლეული, წყალი, ენერგია და შრომა, ხოლო განადგურება თავიდან აცილებად სათბურის გაზების ემისიებს წარმოქმნის. ევროკომისიის თანახმად, წესები ბიზნესებთან, არასამთავრობო ორგანიზაციებთან და ექსპერტებთან ფართო კონსულტაციის შემდეგ შემუშავდა, რათა პრაქტიკაში მუშაობდეს ზედმეტი ბიუროკრატიის გარეშე.