ატმოსფერო პირველად აღმოაჩინეს ვარსკვლავის სასიცოცხლო ზონაში მყოფ დედამიწის მსგავს პლანეტაზე

პირველი ატმოსფერო კლდოვან პლანეტაზე

ასტრონომებმა აღმოაჩინეს ატმოსფერო დედამიწის მსგავს, კლდოვან პლანეტაზე, რომელიც შორეული ვარსკვლავის სასიცოცხლო ზონაში ბრუნავს — ასეთი სიგნალი ამ ტიპის პლანეტაზე პირველად დაფიქსირდა. კვლევა ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნდა; მკვლევართა ჯგუფის თქმით, ეს ყველაზე ძლიერი მტკიცებულებაა იმისა, რომ მზის სისტემის გარეთ დედამიწის მსგავსი პირობების მქონე სამყაროები არსებობს.

პლანეტა LHS 1140 b დედამიწიდან 48 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს და წითელი ვარსკვლავის გარშემო ბრუნავს, რომელიც მზეზე საგრძნობლად მცირე და ცივია. ატმოსფეროში გამოვლენილი გაზი ჰელიუმია — ის დამოუკიდებლად სიცოცხლეს ვერ შეინარჩუნებს, თუმცა ქვემოთ, შესაძლოა, სხვა გაზებიც იყოს.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი

დღეს ცნობილია 6000-ზე მეტი პლანეტა შორეულ ვარსკვლავებთან, ასობით მათგანი თავისი ვარსკვლავის სასიცოცხლო ზონაშია — იმ სარტყელში, სადაც წყალი თხევად მდგომარეობაში შეიძლება დარჩეს. მათგან მხოლოდ რამდენიმე ათეულია დედამიწის მსგავსად მცირე და კლდოვანი, და არცერთზე ატმოსფეროს კვალი აქამდე არ ჩანდა.

კვლევის წამყვანი ავტორი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის დოქტორი კოლინ ჩერუბიმი შედეგს მნიშვნელოვან მიღწევად აფასებს და აღნიშნავს, რომ ეს პირველი შემთხვევაა, როცა სხვა ვარსკვლავის სასიცოცხლო ზონაში მყოფ კლდოვან პლანეტაზე ატმოსფერო აღმოაჩინეს. მისი კოლეგა, ასევე ჰარვარდიდან, დევიდ შარბონო ამბობს, რომ მთავარი სწორედ ის არის — მზის სისტემის გარეთ დედამიწის მსგავსი პლანეტა ატმოსფეროთი მოიძებნა, რაც სიცოცხლის ძიების კითხვებს ეხმიანება.

ჯერ არა სიცოცხლის ნიშანი

ჰელიუმი, სავარაუდოდ, პლანეტის ზედა ატმოსფეროშია; დამოუკიდებლად ის ბიოლოგიურ სიცოცხლეს ვერ შეინარჩუნებს. მკვლევარები ხაზს უსვამენ, რომ ნაშრომი არ ადასტურებს LHS 1140 b-ზე სიცოცხლის არსებობას. სიცოცხლისთვის პლანეტას წყალი სჭირდება, წყლის შესანარჩუნებლად კი ვარსკვლავიდან სწორი მანძილი: არც ძალიან ახლოს, სადაც ძალიან ცხელა, და არც ძალიან შორს, სადაც ძალიან ცივა.

სხვა კანდიდატები

LHS 1140 b ერთადერთი საყურადღებო სამყარო არ არის. K2-18 b — სუბნეპტუნი, რომელსაც, შესაძლოა, წყლით მდიდარი შიდა ნაწილი ჰქონდეს — ყურადღების ცენტრში მას შემდეგ მოექცა, რაც მეცნიერებმა დიმეთილსულფიდის ნიშნები დააფიქსირეს, გაზი, რომელიც დედამიწაზე საზღვაო სიცოცხლეს უკავშირდება; თუმცა 2025 წელს NASA-ს ხელმძღვანელობით ჩატარებულმა ხელახალმა ანალიზმა სიგნალი დადასტურებისთვის ძალიან სუსტად მიიჩნია და აჩვენა, რომ ეს გაზი ბიოლოგიის გარეშეც შეიძლება წარმოიქმნას. TRAPPIST-1-ის შვიდი კლდოვანი სამყაროც კვლავ მიმზიდველი სამიზნეა: ჯეიმს უების კოსმოსურმა ტელესკოპმა TRAPPIST-1 d-ზე დედამიწის მსგავსი ატმოსფერო გამორიცხა, ხოლო TRAPPIST-1 e-ის მონაცემები კვლავ გაურკვეველია.