Meta-მ მილიარდები დაზოგა AI მონაცემთა ცენტრების „საცდელ მოდელებად“ მონიშვნით

Meta-მ აშშ-ის ფედერალური კვლევისა და ექსპერიმენტული განვითარების საგადასახადო კრედიტით 2025 წელს გადასახადებზე 3,9 მილიარდი დოლარი დაზოგა. ამისთვის კომპანია AI მონაცემთა ცენტრებს „საცდელ მოდელებად“, ხოლო NVIDIA-ს ჩიპებს ექსპერიმენტულ მასალებად ასახელებს. ამის შესახებ The New York Times-ი წერს.

გამოცემის მონაცემებით, დანაზოგი წლიდან წლამდე იზრდება: 2023 წელს 700 მილიონი დოლარი, ერთი წლის შემდეგ 2 მილიარდი, 2025 წელს კი 3,9 მილიარდი. ამ მაჩვენებლით Meta ამ კრედიტის ყველაზე დიდი მიმღებია საჯარო კომპანიებს შორის.

„საცდელი მოდელი“ და საჯარო განცხადებები

კომპანიის საკუთარი საჯარო განცხადებები ამ კლასიფიკაციას არ შეესაბამება. 2025 წლის ივლისში Mark Zuckerberg-მა განაცხადა, რომ აპირებს „ასეულ მილიარდობით დოლარის ინვესტიციას გამოთვლით სიმძლავრეში სუპერინტელექტის შესაქმნელად“. გეგმის საფუძველი რამდენიმე მულტიგიგავატიანი კლასტერია: Prometheus ნაწილობრივ უკვე მუშაობს, Hyperion კი რამდენიმე წლის განმავლობაში 5 გვტ-მდე უნდა გაიზარდოს.

2025 წლის იანვარში Zuckerberg-მა თქვა, რომ ეს მონაცემთა ცენტრები კომპანიის ძირითად პროდუქტებსა და ბიზნესს განაპირობებს, და 2 გვტ-ზე მეტი სიმძლავრის ობიექტი დააანონსა. 2026 წლის ივნისისთვის Meta ღიად აღწერდა საკუთარ გამოთვლით ინფრასტრუქტურას, მათ შორის NVIDIA-სთან, AMD-სთან, AWS-თან, Arm-თან და Broadcom-თან თანამშრომლობას და საკუთარ MTIA ჩიპებს. ეს არ ჰგავს ექსპერიმენტს.

1981 წლის კანონი და მისი ავტორის შეფასება

კრედიტი 1981 წლის კანონიდან მოდის. კანონპროექტის ავტორმა, კონგრესმენმა James Shannon-მა The New York Times-ს უთხრა, რომ ის ხალხის, ცოდნისა და ინფორმაციისთვის იყო გათვალისწინებული, ხოლო Meta-ს გამოყენება „გაცილებით, გაცილებით შორს წავიდა, ვიდრე ვინმეს წარმოუდგენია“.

კომპანიის არგუმენტი და რისკები

Meta თავს იცავს იმით, რომ ბოლო ხუთ წელიწადში კვლევასა და განვითარებაზე 200 მილიარდი დოლარი დახარჯა. თუმცა კომპანიის საკუთარი ბუღალტრებიც ამ სტრატეგიას იურიდიულად რისკიანად მიიჩნევენ: SEC-ის დოკუმენტებში Meta აფრთხილებს, რომ დანაზოგი შეიძლება გასაჩივრდეს, ხოლო გაურკვეველი საგადასახადო პოზიციების რეზერვი 45%-ით, 18,74 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა.

The New York Times-ის თანახმად, თუნდაც აშშ-ის საგადასახადო სამსახურმა (IRS) თანხა უკან მოითხოვოს, Meta სავარაუდოდ მაინც მოგებაში რჩება, რადგან კაპიტალი ამ დროის განმავლობაში სამუშაოდ იყო ჩადებული და კომპანიის აქციის ფასიც გაზარდა. გარიგება დაამტკიცა Meta-ს აუდიტორმა EY-მ, რომელიც სქემის შექმნაშიც დაეხმარა კომპანიას და ახლა მსგავს მიდგომას სხვა კომპანიებსაც სთავაზობს, რომლებსაც AI ჩიპების ხარჯების დაბალანსება სურთ.