.name დომენის გაუქმება: ICANN მესამე დონის დომენებს შლის
Verisign-ის წინადადება .name-ის მესამე დონის მთლიანად განადგურების შესახებ ICANN-მა 2026 წლის ივლისში დაამტკიცა. რისკის ქვეშ 22 000 დომენია, მათ შორის neil.fraser.name, რომელიც 2040 წლამდეა გადახდილი.
პროგრამული ინჟინერი ნილ ფრეიზერი აქვეყნებს ცნობას გადაწყვეტილების შესახებ, რომელიც მის პირად დომენს ინტერნეტიდან წაშლის: ICANN-მა დაამტკიცა Verisign-ის გეგმა, რომლითაც .name ზედა დონის დომენის მთელი მესამე დონე გაუქმდება. ეს ეხება ყველა მისამართს xxx.yyy.name ფორმატში — მათ შორის neil.fraser.name-ს, რომელიც ფრეიზერმა თითქმის ოცდახუთი წლის წინ დაარეგისტრირა.
რა შესთავაზა Verisign-მა და რა დაამტკიცა ICANN-მა
2026 წლის 15 აპრილს Verisign-მა წარადგინა წინადადება .name იერარქიის მესამე დონის სრულად განადგურების თაობაზე, ადმინისტრირების გამარტივების მოტივით. 2026 წლის 28 ივლისს ICANN-მა ეს ნაბიჯი დაამტკიცა. ფრეიზერი წერს, რომ ამის შესახებ რამდენიმე დღის წინ, რეგისტრატორის წერილიდან შეიტყო. მისი თქმით, წინადადება მრავალ არასწორ მტკიცებას შეიცავდა — ეს კი კომპანიისადმი მის ხანგრძლივ უნდობლობას უკავშირდება. სწორედ ამიტომ აირჩია ოდესღაც .name: იმ დროს რეესტრს Global Name Registry მართავდა და არა Verisign. რამდენიმე წლის შემდეგ Verisign-მა ეს რეესტრი შეიძინა.
რით განსხვავდება .name-ის მესამე დონე *.uk.co-სგან
მესამე დონის დომენებს საეჭვო რეპუტაცია აქვს, რადგან ბევრ მათგანს შუამავლები ყიდდნენ: მეორე დონის სახელს ყიდულობდნენ და მის ქვეშ ქვედომენებს ყიდიდნენ. თუ ასეთი ოპერატორი ქრება, ქრება ყველაფერი, რაც მან გაყიდა. .name სხვაგვარადაა მოწყობილი: ის თავიდანვე მხოლოდ მესამე დონის ოპერაციად შეიქმნა — xxx.yyy.name-ის რეგისტრაცია ნებისმიერ რეგისტრატორთან შეიძლება და სრული whois ჩანაწერიც არსებობს, ისევე როგორც *.ny.us ან *.co.uk.
რას კარგავს ფრეიზერი და რა შეიძლება მოჰყვეს
ფრეიზერის თქმით, მისი ვებსაიტი თებერვალში გაქრება, მიუხედავად იმისა, რომ დომენი 2040 წლამდეა გადახდილი. მასთან ერთად ქრება ელფოსტის მისამართი და ჩერდება IoT მოწყობილობები, რომლებიც ამ დომენზე გაშვებულ სერვისებს იყენებენ — მათ ის „აგურებად" აღწერს. ის ერთ-ერთია იმ 22 000 ადამიანიდან, ვინც დომენს დაკარგავს.
უფრო დიდი რისკი, მისივე შეფასებით, გათავისუფლებული მეორე დონის სახელების შემდგომი ბედია. თუ fraser.name-ს მის გარდა სხვა დაარეგისტრირებს, ის შეძლებს neil.fraser.name-ის ხელახლა შექმნას და მართვას: ამ მისამართზე მიბმული ანგარიშების ხელში ჩაგდებას, მისი ავტორიზაციით კოდის დაკომიტებას და დაკავშირებული მოწყობილობების კონტროლს. ვინაიდან მისამართი მეოთხედი საუკუნეა გამოიყენება, ყველა იმ ანგარიშის ჩამოთვლა, რომელიც მასზე გაიხსნა, შეუძლებელია. ფრეიზერი წერს, რომ იურისტის მოძებნას აპირებს.
SiTech — AI-გაძლიერებული ვებ დეველოპმენტი
ვქმნით სწრაფ, თანამედროვე ვებსაიტებს და AI-ს ვაერთიანებთ ქართული ბიზნესებისთვის. გაქვთ პროექტი ან კითხვა? სიამოვნებით დაგეხმარებით.