ნიდერლანდებმა ოქრო აშშ-დან გაიტანა: 86 ტონა ლონდონში გადავიდა

ნიდერლანდების ცენტრალურმა ბანკმა (De Nederlandsche Bank, DNB) ოქროს რეზერვების ათობით ტონა აშშ-დან და კანადიდან გაიტანა. ბანკის განმარტებით, გადატანა ქვეყნის „კრიზისული მზადყოფნის“ გაზრდას ემსახურება „მზარდი გეოპოლიტიკური არასტაბილურობის“ ფონზე.

86 ტონა ლონდონში გადაიტანეს

მარტიდან აგვისტომდე აშშ-სა და კანადაში შენახული 313 ტონიდან 86 ტონა ინგლისის ბანკში (Bank of England), ცენტრალურ ლონდონში გადაიტანეს. DNB-ის მიხედვით, ინგლისის ბანკში დაცული ოქრო თანამედროვე საერთაშორისო სავაჭრო სტანდარტებს შეესაბამება და მსოფლიოში ყველაზე ადვილად ვაჭრადია, ამიტომ კრიზისის დროს ყველაზე ხელმისაწვდომია; ნიუ-იორკსა და ოტავაში შენახული რეზერვები კი „ვერ გამოყენდება ისე სწრაფად და პირდაპირ“.

გადატანა ორი მეთოდით მოხდა: ნიუ-იორკში შენახული 59 ტონა DNB-მ გაყიდა და იმავე რაოდენობის ოქრო ლონდონში შეიძინა ინგლისის ბანკში შესანახად; აშშ-სა და კანადაში შენახული კიდევ 27 ტონა ფიზიკურად გადაიტანეს ნიდერლანდების ქალაქ ზეისტში.

ნიდერლანდების რეზერვები 612,4 ტონას შეადგენს და 2025 წელს 72,2 მილიარდ ევროდ (116,7 მილიარდი დოლარი) იყო შეფასებული; ისინი ზეისტში, ლონდონში, ნიუ-იორკის ფედერალურ რეზერვსა და ოტავაში კანადის ბანკში ინახება. DNB-ის გუბერნატორმა ოლაფ სლეიპენმა თქვა, რომ გადაწყვეტილება რეზერვების ეკონომიკურ გამოყენებადობას ზრდის: „ვვარაუდობთ, რომ არასოდეს დაგვჭირდება მათი გამოყენება, მაგრამ ჩვენი გამძლეობა და მზადყოფნა უნდა გავაძლიეროთ“.

რას ამბობენ ექსპერტები

ავსტრალიის ინსტიტუტის საერთაშორისო და უსაფრთხოების საკითხების დირექტორის, დოქტორ ემა შორტისის აზრით, გადაწყვეტილების მთავარი მამოძრავებელი ტრამპის ადმინისტრაციის მუქარებია კანადისა და გრენლანდიის მსგავსი ტრადიციული მოკავშირეების მიმართ. „ტრამპმა სრულად აჩვენა, რომ მზადაა დაარღვიოს საერთაშორისო პოლიტიკის დამკვიდრებული ნორმები და წესები“, — ამბობს ის და აშშ-ში შენახულ რეზერვებს პოტენციურ მოწყვლადობად მიიჩნევს: „სავსებით წარმოსადგენია სცენარი, როცა ტრამპის ადმინისტრაცია, რატომღაც, გადაწყვეტს მათ შენარჩუნებას.“ მისი შეფასებით, გატანა სტრატეგიულია და ევროპაში აშშ-ის ფედერალური რეზერვის დამოუკიდებლობისადმი მზარდ შეშფოთებას ასახავს.

Rabobank-ის უფროსი ბაზრის სტრატეგი ბენჯამინ პიქტონი აღნიშნავს, რომ საზღვარგარეთ დაცული რეზერვი კონტრაგენტის რისკს შეიცავს: „ოქრო უკონტრაგენტო აქტივია, ამიტომ თუ აშშ-ის სახაზინო ობლიგაციას ყიდულობ და რეზერვად ინახავ, შენი კონტრაგენტი აშშ-ის ფედერალური რეზერვი ან სახაზინო დეპარტამენტია... მათზე ხარ დამოკიდებული გადახდებისთვის. ამას კრედიტული რისკი მოსდევს.“

რეპატრიაციის ათწლეული

ნიდერლანდები პირველი არ არის. აპრილში საფრანგეთის ბანკმა განაცხადა, რომ 2025 წელს ნიუ-იორკში შენახული რეზერვების 129 ტონა (ხუთი პროცენტი) გაიყიდა და ევროპაში ნაყიდი ოქროთი ჩანაცვლდა, რომელიც პარიზში ინახება; გარიგებამ 11 მილიარდი ევროს (17,8 მილიარდი დოლარი) კაპიტალური მოგება მოიტანა, თუმცა გუბერნატორმა ფრანსუა ვილრუა დე გალომ მარტში თქვა, რომ ეს პოლიტიკური მოტივით არ მომხდარა. გერმანიის ბუნდესბანკმა 2013-2017 წლებში პარიზიდან და ნიუ-იორკიდან 674 ტონა დააბრუნა. მსგავსი ინტერესი გამოთქვეს ავსტრიამ, იტალიამ და თურქეთმა, სადაც სტამბოლმა 2018 წელს ნიუ-იორკში შენახული რეზერვები მთლიანად გაიტანა.