ოლო — ახალი ფერი, რომლის დანახვა მხოლოდ ლაზერებითაა შესაძლებელი

ოლო (olo) არის წარმოსახვითი ფერი, რომლის დანახვა მხოლოდ სპეციალური ხელსაწყოებით შეიძლება — ის ბადურის M-კოლბებს ცალკე ააქტიურებს L და S კოლბების ჩართვის გარეშე. ჩვეულებრივ პირობებში ამის დანახვა შეუძლებელია, რადგან ხილული სინათლის ყველა ტალღის სიგრძეზე M, S და L კოლბების მგრძნობელობები ერთმანეთს ემთხვევა: არ არსებობს მონოქრომატული სტიმული, რომელიც მხოლოდ M კოლბებს ააქტიურებს.

როგორ შექმნეს

კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ბერკლი) მკვლევრებმა ბადურის ნაწილი რუკაზე გადაიტანეს და თითოეული კოლბა S, M ან L ტიპად დაადგინეს, შემდეგ კი ლაზერებით მიაწოდეს სინათლის მცირე დოზები, რომლებიც ძირითადად M კოლბებს ხვდებოდა. ამისთვის ადაპტური ოპტიკა სკანირებადი ლაზერული ოფთალმოსკოპიის მეთოდს დაუკავშირეს. შედეგები 2025 წლის 18 აპრილს ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნდა. ფერის სახელი მისი LMS კოორდინატებიდან მოდის — (0, 1, 0).

რას ამბობენ თავად მკვლევრები

ოლო ოფიციალურად მხოლოდ ექსპერიმენტის ხუთ მონაწილეს უნახავს. კვლევის თანაავტორის, რენ ნგ-ის თქმით, ფერი „უფრო გაჯერებულია, ვიდრე ნებისმიერი ფერი, რომელსაც რეალურ სამყაროში ხედავთ“, თავად მონაწილეები კი მას „უპრეცედენტო გაჯერების ცისფერ-მწვანედ“ აღწერენ. sRGB სივრცეში ყველაზე ახლოს მდგომი ფერია 00FFCC. ნგი და მისი ჯგუფი ახლა სწავლობს, შეიძლება თუ არა ამ ტექნოლოგიის ადაპტაცია ფერის სიბრმავის სიმპტომების შესამსუბუქებლად და, შესაძლოა, ტეტრაქრომატიისკენ — ფერთა აღქმის გაფართოებისკენ.

კითხვები დარჩა

ოლოს ჩვენება ბადურაზე მხოლოდ 0.9 გრადუსის კუთხური სიგანის კვადრატული არე იყო — დაახლოებით ორჯერ მეტი, ვიდრე მთვარის ხილული დიამეტრი დედამიწიდან. სპეციალისტები ტექნიკას მნიშვნელოვან მიღწევად აფასებენ, თუმცა ზოგიერთს, მათ შორის ლონდონის City St George's-ის უნივერსიტეტის ჯონ ბარბურს, ეჭვი ეპარება, ნამდვილად „ახალი“ ფერია თუ არა ოლო. საკითხმა ხელოვანთა ინტერესიც გამოიწვია: ზოგი მისგან შთაგონებული საღებავების შექმნას გეგმავს.