კვლევა: 9–18 წლის მომხმარებლები Google-ს AI-ის სასარგებლოდ ტოვებენ

სასკოლო განათლების მკვლევარებმა გააანალიზეს 173 საერთაშორისო სამეცნიერო ნაშრომი იმის შესახებ, თუ როგორ მოქმედებს გენერაციული ხელოვნური ინტელექტი ბავშვებისა და მოზარდების სწავლისა და აზროვნების უნარზე. დასკვნა ორმაგია: ტექნოლოგია თავისთავად არც აუმჯობესებს და არც აუარესებს აზროვნებას, თუმცა ყველაზე მცირეწლოვან მოსწავლეებზე მისი გავლენა თითქმის შეუსწავლელია.

AI-ის ორმაგი ბუნება

მიმოხილვის მიზანი იყო დაედგინა, აძლიერებს თუ ასუსტებს AI-ინსტრუმენტები მოსწავლის კრიტიკულ აზროვნებასა და დამოუკიდებელ პრობლემაგადაჭრას. „მთავარი დასკვნა ის არის, რომ AI თავისთავად არც აუმჯობესებს და არც აუარესებს ჩვენს აზროვნებას. ადვილია იფიქრო, რომ ხელსაწყოები ან გააძლიერებს, ან დაასუსტებს სწავლას. ჩვენ აშკარა ორმაგი ეფექტი დავინახეთ — ერთი და იგივე ტექნოლოგია ორივეს აკეთებს", — ამბობს ჰილდე სტორესეტერი, დოქტორანტი NTNU-ის მასწავლებელთა მომზადების დეპარტამენტიდან, რომელმაც კვლევა ჩეხეთის უნივერსიტეტების კოლეგებთან ერთად ჩაატარა.

AI მნიშვნელოვან უნარებს უწყობს ხელს, როცა მას გამოწვევისთვის, კითხვების დასმისთვის, სხვადასხვა თვალსაზრისის შედარებისა და საკუთარი მსჯელობის ასაგებად იყენებენ. მაგრამ როცა ის მზა პასუხის მოკლე გზად იქცევა, იზრდება ზედმეტი დამოკიდებულების, ზედაპირული აზროვნებისა და დამოუკიდებელი პრობლემაგადაჭრის შესუსტების რისკი.

ახალგაზრდა მომხმარებლები Google-ს ტოვებენ

ნორვეგიის მედიის სააგენტოს კვლევა 9–18 წლის ასაკის მედიაჩვევებზე აჩვენებს, რომ ამ ასაკობრივ ჯგუფში Google-ით ძებნის გამოყენება 2024 წლის 72%-დან 2026 წელს 47%-მდე შემცირდა, ხოლო ნორვეგიელი 11–12 წლის ბავშვების 39% AI-ს იყენებს. ung.no-ს — 13–20 წლის ახალგაზრდებისთვის განკუთვნილი საინფორმაციო არხის — ვიზიტების რაოდენობა 2024-დან 2025 წლამდე 24 მილიონიდან 18 მილიონამდე დაეცა.

ცოდნის სამი ხარვეზი

მიმოხილვამ, რომელიც 2022 წლიდან 2025 წლის გაზაფხულამდე გამოქვეყნებულ კვლევებს მოიცავს, სამი პრობლემა გამოავლინა. გაანალიზებული ნაშრომების 80%-ში მონაწილეები უნივერსიტეტის ან კოლეჯის სტუდენტები იყვნენ. უმეტესი სტატია თვითშეფასებას ეყრდნობა, რაც დროთა განმავლობაში ცვლილების ობიექტურ გაზომვაზე ნაკლებად სანდო მეთოდად ითვლება. გეოგრაფიული განაწილებაც არათანაბარია: სამხრეთ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ და აღმოსავლეთ აზია — ძირითადად ჩინეთი — 28 კვლევით ლიდერობს, ევროპაში ესპანეთი და დიდი ბრიტანეთი ცხრა-ცხრა კვლევით, აშშ-ზე 15 კვლევა მოდის, აფრიკა, სამხრეთ ამერიკა და ცენტრალური აზია კი სერიოზულად არასაკმარისადაა წარმოდგენილი.

მთლიანობაში შედეგები უფრო დადებითია, ვიდრე უარყოფითი: კრიტიკული აზროვნების შესახებ 139 კვლევიდან 67 მხოლოდ დადებით ეფექტს იტყობინება, 33 — მხოლოდ უარყოფითს.

მასწავლებელთა მომზადების ორმაგი ამოცანა

სტორესეტერის აზრით, მასწავლებელთა მომზადებამ უნდა ასწავლოს პედაგოგებს, თავადაც კრიტიკულად მიუდგნენ AI-ს და ეს უნარი მოსწავლეებსაც გადასცენ; არაკრიტიკული გამოყენება კი ზრდის სხვაობას მათ შორის, ვინც AI-ს ინსტრუმენტად იყენებს, და მათ შორის, ვინც ამით მხოლოდ დავალების დასწრაფებას ცდილობს. „განათლების სექტორი უკვე ძლიერადაა AI-ის გავლენის ქვეშ. საკითხავია, შევძლებთ თუ არა AI-ის გამოყენების ისე ჩამოყალიბებას, რომ ის მოსწავლის აზროვნებას მხარი დაუჭიროს და არა ჩაანაცვლოს", — ამბობს მკვლევარი.