ბიოლოგიური იარაღი AI-ის გარეშეც ყველაზე დიდი საფრთხეა, ამბობს ენი იაკობსენი

WIRED-მ გამოაქვეყნა Mother Jones-ის ინტერვიუ, რომელშიც ჟურნალისტი მაიკლ მექანიკი მკვლევარ-ჟურნალისტ ენი იაკობსენს ესაუბრება მის ახალ წიგნზე „Biological War: A Scenario“. წიგნი ივლისის ბოლოს გამოვიდა. საუბრის მთავარი აზრია, რომ ბიოლოგიური იარაღის საფრთხე AI-ზე გაცილებით ადრე არსებობდა და მისგან დამოუკიდებლადაც რეალურია.

ამ თემას ახალი კონტექსტი შესძინა Anthropic-ის ბოროტად გამოყენების შესახებ ანგარიშმა, რომელიც კომპანიამ სექტემბრის დასაწყისში გამოაქვეყნა. მასში აღწერილია ხუთი შემთხვევა, როცა უცხოელი მეცნიერები ცდილობდნენ Claude-ის შეზღუდვების გვერდის ავლას ე.წ. „gain of function“ კვლევებზე. Anthropic-მა პასუხები არ გასცა და ანგარიშები დაბლოკა, თუმცა აღნიშნა, რომ მომხმარებლების მოტივები შესაძლოა მავნე არ ყოფილიყო. ტერმინი პათოგენის გენომის მიზანმიმართულ შეცვლას ნიშნავს.

რატომ არის ბიოლოგიური იარაღი ყველაზე დიდი საფრთხე

იაკობსენი ამბობს, რომ აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტის დოკუმენტში, სადაც მასობრივი განადგურების იარაღის საფრთხის სპექტრია აღწერილი, ბირთვული იარაღი ყველაზე საშიშადაა მითითებული, ბიოლოგიური კი მას მჭიდროდ მოსდევს. მისი თქმით, ბიოლოგიური იარაღი საერთო საფრთხეებს შორის ყველაზე მძიმეა, რადგან მასზე წვდომის ბარიერი უკიდურესად დაბალია და, შესაბამისად, მისი გამოყენების ალბათობაც მეტია.

ბირთვული იარაღისთვის საჭიროა იარაღის ხარისხის ფისიური მასალა და მისი შენახვის ინფრასტრუქტურა: ინტერკონტინენტური ბალისტიკური რაკეტა, ბომბდამშენი ან ბირთვული წყალქვეშა ნავი. ანუ საჭიროა სახელმწიფო. ბიოლოგიურ აგენტებზე კი პრაქტიკულად ყველას აქვს წვდომა. მსოფლიოში 3600 BSL-3 და BSL-4 ლაბორატორიაა, ტერორისტული ორგანიზაციების რაოდენობა კი გაცილებით ნაკლებია, ამიტომ უბედური შემთხვევის ალბათობა სტატისტიკურად ბევრად მაღალია.

სწორედ ამიტომ იწყება მისი სცენარი ლაბორატორიული გაჟონვით და არა განზრახ შეტევით. წიგნში მოყვანილია საბჭოთა მეცნიერ ნიკოლაი უსტინოვის შემთხვევა, რომელმაც თავი მარბურგის ვირუსით დააინფიცირა და ჰემორაგიული ცხელებით დაიღუპა.

AI მხოლოდ ერთი ნაწილია

იაკობსენმა წიგნში AI განზრახ არ განიხილა, რადგან მკითხველს უნდა ენახა, რამდენად ადვილია ლაბორატორიაში პათოგენის შეცვლა AI-ის გარეშეც და პანდემიის გამოწვევა, რომელიც თითქმის სრულ გადაშენებას იწვევს. თუმცა AI-ით გაძლიერებული ბიოსაფრთხეების განხილვა მან სასარგებლოდ მიიჩნია: ფორტ-დეტრიკის BSL-4 ლაბორატორიის დირექტორმა ნიკოლას ბერგმანმა უთხრა, რომ წიგნის გამოსვლის შემდეგ თანამშრომლები მუდმივად ეკითხებოდნენ, მართლა შეიძლება თუ არა მსგავსი რამ.

წიგნის მადლობის სიტყვებში იაკობსენი „mirror life“-ის კონცეფციას იხსენებს, რომელიც ბიოუსაფრთხოების ექსპერტმა დევიდ რელმანმა აუხსნა: თეორიულად ეს ტექნოლოგია კაცობრიობის სრულ განადგურებას შეუძლია.

კითხვები დაცვაზე

იაკობსენის თქმით, ბიოლოგიური ომისგან რეალურად დაცვა თითქმის შეუძლებელია იმ მასშტაბით, რასაც ბირთვული არსენალის კონტროლი ითვალისწინებს. ინტერვიუში აღნიშნულია, რომ CIA და სხვა სადაზვერვო სამსახურები კონტრპროლიფერაციის ოპერაციებს ატარებენ და ტერორისტების ხელში არსებული ბიოლოგიური პროგრამები უკვე შეჩერებულია, მაგრამ უბედური შემთხვევის რისკი განზრახ თავდასხმაზე მაინც მაღალია. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის პოზიციით, რუსეთსა და ჩრდილოეთ კორეას არალეგალური ბიოლოგიური იარაღის პროგრამები აქვთ, ჩინეთსა და ირანს კი - საეჭვო პროგრამები.