HERMES: ციფრული მოკლეტალღოვანი რადიო ყველაზე მიუდგომელ ადგილებს აკავშირებს

მოკლე ტალღები მონაცემებისთვის

მოკლეტალღოვანი რადიო დედამიწის ერთ წერტილს პრაქტიკულად ნებისმიერ სხვას უკავშირებს მინიმალური ინფრასტრუქტურით, თუმცა ჩვეულებრივი აპარატურით ციფრული მონაცემების გადაცემის სიჩქარე, როგორც წესი, წამში მხოლოდ ასეულ ბიტს აღწევს. ამ სხვაობის შემცირებაზე წლებია მუშაობს ფილადელფიაში დაფუძნებული არაკომერციული ორგანიზაცია Rhizomatica და მისი დამფუძნებელი პიტერ ბლუმი. ორგანიზაციამ ღია კოდით გამოაქვეყნა ციფრული მოკლეტალღოვანი რადიოს კომპლექტი HERMES — High-frequency Emergency and Rural Multimedia Exchange System.

კომპლექტი მუშაობს მაღალი სიხშირის (HF) დიაპაზონში, 3-დან 30 მეგაჰერცამდე — ისევე, როგორც მისი ციფრული მოდემი Mercury. Rhizomatica-ს თანამშრომლები მსოფლიოს მიუდგომელ რეგიონებში მოგზაურობენ, მათ შორის ბანგლადეშში, ბრაზილიასა და ეკვადორში, და HERMES-ის დახმარებით ადგილობრივებს დანარჩენ მსოფლიოსთან კავშირს უმარტივებენ. ბლუმმა პროექტზე IEEE Spectrum-თან ინტერვიუში ისაუბრა; მასალა ჟურნალის 2026 წლის ოქტომბრის ნომერში გამოქვეყნდა.

იონოსფერო სატელიტის ნაცვლად

„სატელიტად — ანუ სარკედ — იონოსფეროს ვიყენებთ, რაც ინფორმაციის, ხმისა და მონაცემების ძალიან დიდ მანძილზე გადატანაში გვეხმარება“, — ამბობს ბლუმი. სადგურები მცირე ზომისაა, გამოსცემს დაახლოებით 20 ვატს და ორ მოწყობილობას შორის 400–600 კილომეტრის კავშირს საკმაოდ საიმედოდ უზრუნველყოფს. სამიზნე ის ადგილებია, სადაც მიღწევა ძნელია და სახმელეთო ინფრასტრუქტურის გაყვანა პრაქტიკულად შეუძლებელი.

HERMES პროგრამული უზრუნველყოფის ერთობლიობაა — რამდენიმე პროგრამა, რომლებიც ერთად მუშაობენ HF-ზე მონაცემების გადასაცემად. გაიგზავნება პრაქტიკულად ნებისმიერი ფაილი — ფოტო, ელფოსტა თუ ხმოვანი შეტყობინება — და ყველა მათგანი ფაილის სახით მიემგზავრება. თავად ბლუმი ამას მოკლე ტალღებზე მონაცემთა მილსადენს უწოდებს.

რატომ არის ფაილი ხმაზე მნიშვნელოვანი

ბლუმის თქმით, ღირებულება იმაშია, რისი ხმით გადაცემაც მოუხერხებელია. საგანგებო სიტუაციებში ადამიანები HF-ით გადასცემენ გრძედსა და განედს, რომ აცნობონ, სად იმყოფებიან. დატვირთვის სიები, ნაწილების ნუსხები და ტელემედიცინის მოთხოვნები — რა გვაქვს და რა გვჭირდება — ფაილად ბევრად უფრო ადვილი გასაგზავნია, ვიდრე ეთერში ხმამაღლა წაკითხვა. იგივე ეხება ფოტოებს: უკანონო ჭრის დამადასტურებელი მტკიცებულება HF-ით იგზავნება, ნაცვლად იმისა, რომ მდინარით დღეები დასჭირდეს მის ჩაბარებას.

დაშიფვრა სისტემაში ჩაშენებულია, თუმცა სავალდებულო არ არის — ჩართვა და გამორთვა შესაძლებელია. ბლუმის განმარტებით, სამოყვარულო რადიოკავშირის რეგულაციები ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება, ხოლო Rhizomatica-ს ზოგიერთი პარტნიორი ისეთ მგრძნობიარე რეგიონში მუშაობს, სადაც არ სურთ, რომ ინფორმაცია ადვილად ხელჩასაგები და მათ წინააღმდეგ გამოსაყენებელი იყოს.

გადარჩენა ბენგალის ყურეში

ყველაზე ხელშესახები შედეგი ბანგლადეშელი მეთევზეების პილოტურ პროექტს უკავშირდება. 10-11 ნავს HERMES-ის სისტემა დაუყენეს. დაყენებიდან მალევე ერთ ნავს ბენგალის ყურეში, სანაპიროდან 100–200 კილომეტრზე, მექანიკური გაუმართაობა შეექმნა. ეკიპაჟმა GPS-ის კოორდინატები და SOS სიგნალი გაგზავნა და შეძლო როგორც ადამიანების, ისე ნავის გადარჩენის ორგანიზება. ბლუმმა ამას „HERMES-ის მოქმედებაში“ ნახვის მომენტი უწოდა.