უკრაინისა და რუსეთის საჰაერო განგაშის აპების გატეხვის შემდეგ ყალბი ბირთვული გაფრთხილებები გაიგზავნა

უკრაინამ და რუსეთმა განაცხადეს, რომ კვირას ღამით საჰაერო განგაშის აპები გატეხეს და მომხმარებლებს ყალბი გაფრთხილებები, მათ შორის ბირთვული თავდასხმის შესახებ შეტყობინებები, გაუგზავნეს. ორივე ქვეყნის ოფიციალურმა პირებმა სიმშვიდისკენ მოუწოდეს და თქვეს, რომ ეს შეტყობინებები ლეგიტიმური არ იყო; უცნობი რჩებოდა, ვინ განახორციელა თავდასხმები და დაკავშირებული იყო თუ არა ეს ორი შემთხვევა ერთმანეთთან.

უკრაინის აპი ყალბი გაფრთხილებების შემდეგ გამორთეს

უკრაინის ფართოდ გამოყენებულმა აპმა ქვეყნის მასშტაბით წითელი დონის საჰაერო განგაშის გაფრთხილებები გაგზავნა, ხოლო ზოგიერთ მაცხოვრებელს, მათ შორის კიევში, დამატებით გაეგზავნა გაფრთხილებები რადიაციის, ქიმიური თავდასხმისა და ქუჩის ბრძოლების შესახებ. საჰაერო ძალებმა Telegram-ზე განაცხადეს, რომ აპი, სავარაუდოდ, მტრულ ჩარევას დაექვემდებარა, რადიაციული საფრთხე არ არსებობს და მომხმარებლებს მოუწოდეს, შეენარჩუნებინათ სიმშვიდე და მიჰყოლოდნენ მის არხს. მთავრობამ აპი დროებით გამორთო ტექნიკური მომსახურებისთვის და თქვა, რომ ის, როგორც ჩანს, კომპრომიტირებული იყო. ყალბი შეტყობინებები რუსულ ენაზე იყო დაწერილი, რაც ბევრ მომხმარებელს მიუთითებდა, რომ ისინი ლეგიტიმური არ იყო.

რუსეთის აპიც სამიზნე გახდა

რამდენიმე საათში რუსეთის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ მსგავსი აპი გატეხეს მას შემდეგ, რაც ყალბი გაფრთხილებები გააქტიურდა; ზოგიერთი მათგანი უხამს ლექსიკას შეიცავდა. მთავრობამ თქვა, რომ აპი მასიური კიბერშეტევის სამიზნე გახდა, რომელმაც საზოგადოებას ყალბი ინფორმაცია გაუგზავნა. Telegram-ზე უკრაინული პარტიზანული ჯგუფის Atesh-ის მიერ გამოქვეყნებული სავარაუდო სკრინშოტი ზოგიერთ მომხმარებელს აფრთხილებდა, რომ P1-Suns-ზე დამაგრებული ბირთვული ქობინები რუსეთის ყველა რეგიონისკენ გაშვებულია; P1-Suns აღწერილია როგორც უკრაინული შეტევითი დრონი. გაფრთხილება უხამსი სიტყვებით იყო სავსე და იწყებოდა შეტყობინებით, რომლითაც მაცხოვრებლებს ატყობინებდნენ მოვლენების გამწვავების რისკის შესახებ და სასწრაფოდ სამი კვირის საკვების მარაგის შექმნასა და დამალვას ურჩევდნენ. ორშაბათ დილით არ ჩანდა, რომ შეტყობინებებმა რუსეთში ფართო პანიკა გამოიწვია; ინციდენტს მედიასაშუალებებში თვალსაჩინოდ არ აშუქებდნენ.

ოფიციალური პირებისა და ექსპერტების რეაქცია

სტენფორდის უნივერსიტეტის კიბერპოლიტიკისა და უსაფრთხოების დარგის უფროსმა მკვლევარმა ჰერბერტ ლინმა BBC World Service-ის გადაცემა Newsday-სთან საუბრისას განაცხადა, რომ ეს პირველი შემთხვევა იყო, როცა მსგავსი რამ უკრაინის ოფიციალურ საინფორმაციო აპს დაემართა, თუმცა ეჭვობდა, რომ ეს ბოლო შემთხვევა არ იქნებოდა. უკრაინის პარლამენტის საგარეო საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარემ ოლექსანდრ მერეჟკომ BBC-ს უთხრა, რომ შეტევამ პანიკა ან ექსტრემალური რეაქცია არ გამოიწვია. მისი თქმით, უკრაინელები, განსაკუთრებით კიევში, პრაქტიკულად უწყვეტ გაფრთხილებებს შეჩვეულები არიან და შეტყობინების რუსული ენა მაშინვე ეჭვს ბადებდა. მერეჟკომ აღნიშნა, რომ ეს უსიამოვნო ფაქტია, მაგრამ კიბეროომის ნაწილია და უკრაინის მოსახლეობა მსგავსი შესაძლებლობებისთვის მზადაა. კრემლის პრესსპიკერი დმიტრი პესკოვი კონკრეტულად ამ გატეხვაზე არ ისაუბრა, თუმცა თქვა, რომ რუსეთის მთავრობის ყველა ინტერნეტრესურსი მუდმივი კიბერშეტევების ქვეშაა, მათ შორის პრეზიდენტის საიტი, რომელიც მთელი დღე-ღამის განმავლობაში სამიზნეა. მან თქვა, რომ AI ტექნოლოგიის გავრცელება კიბერშეტევების ზრდას უწყობს ხელს.

ხერსონის ცეცხლის შეწყვეტის კონტექსტი

უკრაინაში გაფრთხილებები გაიგზავნა უკრაინის ფრონტის ხაზთან მდებარე ხერსონის რეგიონში ადგილობრივი ცეცხლის შეწყვეტის დასრულებამდე რამდენიმე წუთით ადრე, რომელიც გასულ სამშაბათს ამოქმედდა. ხერსონის ცეცხლის შეწყვეტის დროს სხვა ადგილებში ბრძოლები გრძელდებოდა; ეს შეწყვეტა ნაწილობრივ აშშ-ის პირველი ლედის მელანია ტრამპის შუამავლობით შედგა, რათა მშვიდობიან მოსახლეობას რუსეთის მიერ ოკუპირებული ქალაქ ოლეშკიდან გასვლა შეძლებოდა. რუსეთმა უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრა 2022 წლის თებერვალში დაიწყო.

წყაროები: BBC · CNN · NBC News · Al Jazeera