აშშ-ის სანქციების შემდეგ ნიდერლანდები Microsoft-ს NixOS-ით ცვლის

აშშ-ის მთავრობამ სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს (ICC) წინააღმდეგ სანქციები დააწესა, რის შემდეგაც ჰააგაში მდებარე სასამართლოს მთავარმა პროკურორმა Microsoft-ის სერვისებზე, მათ შორის ელფოსტაზე, წვდომა დაკარგა. ამის შემდეგ ნიდერლანდების მთავრობამ გადაწყვიტა, რომ აშშ-ში დაფუძნებულ პროგრამულ უზრუნველყოფასა და სერვისებზე დამოკიდებულება უნდა შემცირებულიყო.

ამ გადაწყვეტილების შედეგია პროგრამა DAWO (Digitaal Autonome Werkomgeving Overheid), რაც მთავრობის ციფრულ ავტონომიურ სამუშაო გარემოს ნიშნავს. მის შექმნაზე მუშაობა ამჟამად მიმდინარეობს.

რას მოიცავს ახალი სისტემა

პროგრამა ნიდერლანდების მთავრობის მიერ გამოყენებულ ტექნოლოგიებს ისე ანახლებს, რომ ქვეყანა კრიტიკულ სისტემებზე წვდომას უცხო სახელმწიფოს ნებით ვეღარ დაკარგავს. საოპერაციო სისტემიდან დაწყებული, საოფისე პროგრამებითა და ღრუბლოვანი სერვისებით დასრულებული, სისტემა თავიდან შეიქმნა. მისი ტექნიკური საფუძველი NixOS-ია. სამუშაოს სამი პროვაიდერი ასრულებს: SSC-ICT, DICTU და DUO-ICT, პროგრამას კი შინაგან საქმეთა და სამეფოს ურთიერთობის სამინისტრო ზედამხედველობს.

რატომ აირჩიეს NixOS

NixOS-ის გამოყენება მთავარი ტექნიკური გადაწყვეტილება იყო. Nix პაკეტების მენეჯერი ყოველ პაკეტს ცალკე დირექტორიაში აყენებს, უცვლელი და ხელმოწერილი შიგთავსით. ამის წყალობით სისტემის მრავალ მანქანაზე აღდგენა მარტივდება, რაც სამთავრობო უწყებების სხვადასხვა საჭიროებისთვის აშკარა უპირატესობაა. ინფორმაციით, კონფიგურაციის 90%-მდე ერთი განლაგებიდან მეორეში გადადის. დამატებით, NixOS მუშაობს იმ კომპიუტერებზეც, რომლებზეც Windows 11 ვერ გაეშვება.

საცდელი პროგრამები და ვადები

Microsoft-ის პროგრამებიდან სრულიად ახალ ალტერნატივებზე გადასვლა ხანგრძლივი და რთული პროცესია, თუმცა პირველი ნაბიჯები უკვე გადადგმულია. რვა მუნიციპალიტეტში საცდელი პროგრამები მიმდინარეობს, პლატფორმის პირველი სტაბილური ვერსია კი 2027 წლის ბოლოსთვისაა მოსალოდნელი.

ევროპის სხვა ქვეყნები

ნიდერლანდები ერთადერთი არ არის, ვისაც აშშ-ის მთავრობის მიერ პროგრამულ უზრუნველყოფაზე წვდომის შეწყვეტის რისკი აწუხებს. გერმანიამ Microsoft-ზე დაფუძნებული სისტემები უკვე დატოვა, დანიასა და საფრანგეთში კი მსგავსი გადახედვა მიმდინარეობს.