ისტორიკოსმა LLM-ებით ალქიმიური ცოდნის კვალი აღადგინა და 17-ე საუკუნის წერილები გაშიფრა

მეცნიერების ისტორიის სპეციალისტმა Benjamin Breen-მა ბლოგზე Res Obscura ტექსტი გამოაქვეყნა. ის ამტკიცებს, რომ frontier მოდელები ისტორიკოსებს უკვე ეხმარება ისტორიული პრობლემების გადაჭრაში და არა მხოლოდ დოკუმენტების ამოკითხვაში, ამიტომ AI-ლაბორატორიებმა ეს კვლევა უნდა დააფინანსონ.

ტექსტი GPT-6 Sol-ისა და Opus 5.5-ის გამოშვების შემდეგ დაიწერა. Breen-ის დასკვნით, ისტორიკოსთა ჯგუფების თანამედროვე მოდელებთან შეწყვილება ისტორიულ ცოდნას წინ წასწევს.

რა ხდის ისტორიულ პრობლემას მოდელისთვის ვარგისს

Breen-ის მიხედვით, მონაცემები ციფრულად ხელმისაწვდომი უნდა იყოს, ამოცანა კი მოდელის „წვეტიან“ უნარებს უნდა ერგებოდეს, ხოლო ამოხსნა ცალსახად შემოწმებადი უნდა იყოს. ამიტომ მსჯელობითი მოდელები წინ მათემატიკაში წავიდნენ და არა ჰუმანიტარისტიკაში, ისტორიაში კი ვარგისი ღია პრობლემები ცოტაა: შიფრების ამოხსნა, ტექსტების კვალი თარგმანებში, დაკვირვებების დაკავშირება.

რაზე მუშაობდნენ მოდელები

კრიპტოლოგ Frode Weierud-ის ჩანაწერით, GPT-6 Astra-მ 1941 წლის გერმანული არმიის Enigma-შეტყობინება ამოხსნა. მთავარი გარღვევა თავად შიფრის ამოხსნა არ იყო, არამედ ხელმისაწვდომი ინფორმაციის სრული სპექტრის შემჩნევა: მოდელმა, როგორც ჩანს, გერმანიის Bundesarchiv-ში ახლად გაციფრულებული რადიოშეტყობინებების კოლექცია იპოვა.

GPT-6 Astra-მ John Dee-ს „Liber Loagaeth“-იც გააანალიზა - დაშიფრული „საიდუმლო წიგნი“, რომელიც Dee-მ Edward Kelley-სთან ერთად ჩაწერა. მოდელის დასკვნით, წიგნი საერთოდ არ არის დაშიფრული და თითქმის მთლიანად უაზრო მარცვლებისგან შედგება; მხოლოდ ერთი ნაწყვეტი შეიცავს მნიშვნელობას, მითითებას ანგელოზურ არსება Bornogo-ზე.

ყველაზე დამაჯერებელი შედეგი Hartlib-ის არქივმა მოიტანა: Opus 5.5-მა Samuel Hartlib-ის არქივიდან 5000-ზე მეტი პირველწყარო ჩამოტვირთა და Google Books-ში ამოუცნობ წყაროებს ადარებდა. მოდელმა აღმოაჩინა, რომ Isaac Newton-იც და Hartlib-იც ერთი და იმავე ალქიმიური ინგრედიენტისთვის, უნგრული ვიტრიოლისთვის, სხვადასხვა ანაგრამას იყენებდნენ. Breen-ი ამას დამაჯერებელ მტკიცებულებად მიიჩნევს, რომ Newton-მა სწორედ Hartlib-ის ხელნაწერი გამოიყენა.

შედეგები და მოთხოვნები

ყველაფერი ახალი არ არის: Opus 5.5-მა იმპერატორ კარლ V-ის საიდუმლო კოდით დაწერილი ორი ესპანური წერილი ნაწილობრივ გაშიფრა, თუმცა ორივე მათგანი უკვე გაშიფრული იყო - ერთი 1530-იან წლებში, მეორე 1916 წელს. Breen-ისთვის ეს სატესტო შემთხვევაა: მოდელმა გაშიფვრა 1916 წლის ტექსტს შეადარა და სისწორე დაადასტურა.

Breen-ის აზრით, შემდეგი ნაბიჯი ცალკეული მკვლევრების ექსპერიმენტები არ უნდა იყოს. ის ითხოვს არქივებისა და ხელნაწერების გაციფრულებას და თავისუფალ წვდომას, რადგან სწორედ წვდომაა ბარიერი; ისტორიკოსებისთვის უფასო API-წვდომას და გამოთვლით სიმძლავრეს; და „მილენიუმის პრობლემების“ საჯარო სიის შედგენას.