სნოუდენის არქივი: ბოლო დოკუმენტი 2019 წელს გამოქვეყნდა და მას შემდეგ სიჩუმეა

სნოუდენის არქივის უკანასკნელი დოკუმენტი 2019 წლის 29 მაისს გამოქვეყნდა — The Intercept-ის მიერ. მას შემდეგ არქივიდან ერთი დოკუმენტიც არ გამოუქვეყნებია არცერთ გამოცემას, ჟურნალისტს ან ინსტიტუტს მსოფლიოში. ამ დასკვნას Libroot.org-ზე 20 სექტემბერს გამოქვეყნებული გამოძიება ეყრდნობა.

სად შეწყდა პუბლიკაცია

The Guardian-მა ბოლო დოკუმენტი 2014 წლის თებერვალში გამოაქვეყნა, Der Spiegel-მა — 2015 წლის იანვარში, The New York Times-მა და ProPublica-მ კი 2015 წლის აგვისტოში. Guardian-ის არქივში დაახლოებით 58 000 დოკუმენტი იყო, საიდანაც ცხრა თვის განმავლობაში მხოლოდ 30 გამოქვეყნდა — დაახლოებით 0,05%. 2013 წლის 20 ივლისს გაზეთის ლონდონური არქივის კომპიუტერები GCHQ-ს ორი ტექნიკოსის მეთვალყურეობით განადგურდა, რაც გამოცემამ მხოლოდ ერთი თვის შემდეგ გაასაჯაროა. The Washington Post-მა, რომელიც ბარტონ გელმანის მიერ უშუალოდ სნოუდენისგან მიღებულ 50 000-ზე მეტ ფაილს ეყრდნობოდა, დაახლოებით 30 დოკუმენტი გამოაქვეყნა და 2014 წლის ივლისში შეწყვიტა.

The Intercept-ის არქივის დახურვა

პიერ ომიდიარის მიერ 2013 წლის ოქტომბერში დაარსებულმა First Look Media-მ The Intercept 2014 წლის თებერვალში სწორედ არქივის გასაშუქებლად გაუშვა. 2019 წლის 4 მარტს გამოცემის მთავარმა რედაქტორმა ბეტსი რიდმა ლორა პოიტრასს რესტრუქტურიზაციის თაობაზე შეხვედრა სთხოვა; ორ დღეში პოიტრასს აცნობეს, რომ ოთხი პოზიცია მცირდებოდა, მათ შორის არქივის მხარდამჭერი თანამშრომლები. მან წერილობით გააპროტესტა და აღნიშნა, რომ დეპარტამენტი ბიუჯეტის მხოლოდ 1,5% იყო; 10 მარტს ფინანსურმა დირექტორმა დაადასტურა, რომ გადაწყვეტილება დროებით შეჩერდა. 12 მარტს კი სატელეფონო საუბარში, გლენ გრინვალდისა და ფინანსური დირექტორის მონაწილეობით, პოიტრასს აცნობეს, რომ გრინვალდმა და რიდმა არქივის დახურვა გადაწყვიტეს. თერთმეტ დღეში ოთხი განსხვავებული მიზეზი დასახელდა: ბიუჯეტის შემცირება, არქივის ღირებულების დაკარგვა, სხვა რედაქციული პრიორიტეტები და გრინვალდის განზრახვა, ახალი პარტნიორები მოეძებნა. ორი წლის შემდეგ მან თქვა, რომ არქივის დახურვა არავის სურდა. სამსახურიდან გაშვებულ თანამშრომლებს კონფიდენციალურობის ხელშეკრულების ხელმოწერა მოსთხოვეს.

სად არის არქივი დღეს

შეფასებების უმეტესობით, არქივის დაახლოებით 1% გამოქვეყნდა. გრინვალდი და პოიტრასი ამბობენ, რომ სრული ასლები მათ ხელშია; გელმანის თქმით, მისი მასალა „ცივ საწყობშია“ და მისი გაზიარებისთვის საჭირო უსაფრთხოების რეჟიმი ზედმეტად რთულია. სამივე მათგანს 2019 წლის მაისის შემდეგ არცერთი დოკუმენტი არ გამოუქვეყნებია. პოიტრასმა 2022 წელს დაწერა, რომ არქივი კვლავ არსებობს და გასაშუქებელი მასალა კიდევ ბევრია; გრინვალდმა 2023 წელს არქივი „ასობით ათას დოკუმენტად, თუ მეტად“ შეაფასა.

გამოძიების ავტორები ამბობენ, რომ 2026 წლის აგვისტოდან სექტემბრამდე ოცზე მეტ ადამიანსა და ორგანიზაციას დაუკავშირდნენ. პასუხი ორმა გასცა, თუმცა არსებით კითხვებზე არავინ უპასუხა. The Guardian-ის პრესსამსახურმა განაცხადა, რომ ახალი ინფორმაცია არ აქვს და სარედაქციო გადაწყვეტილებებზე კომენტარს ჩვეულებრივ არ აკეთებს.