atproto'da örnek yok: protokol ile Mastodon arasındaki fark

atproto — Bluesky'nin arkasındaki protokol — hakkında bir yazı Hacker News'e düştüğünde yorumlarda hep aynı soru beliriyor: Bluesky örnekleri nerede? 19 Haziran'da overreacted.io'da yayımlanan yazıda Dan Abramov bunun bir kategori hatası olduğunu söylüyor: atproto'da örnek diye bir şey yok. Ona göre örnek, protokolün yapısına uymayan Mastodon kaynaklı bir kavram.

Barındırma ve toplama iki ayrı şey

Açıklama RSS ile başlıyor. Blogların altın çağında insanlar kendi sitelerinde yazıyor, Google Reader ve Feedly gibi uygulamalar herkesin ürettiğini topluyordu. Önemli ayrıntı şu: barındırma ile toplama birbirinden ayrıydı — yazılar Google Reader'ın içinde yaşamıyordu ve bu uygulamalar blogosferin yalnızca bir izdüşümüydü. Geleneksel sosyal medya ikisini tek bir kutuya ve tek bir uygulamaya indirgedi; merkezileşme ve dizginlenemeyen ağ etkileri böyle doğdu.

Mastodon örnekleri nasıl çalışır

Mastodon'un yanıtı bu kutuyu kendi sunucunda barındırılabilir hale getirmek oldu; böylece her topluluğun kendi küçük Facebook'u olacaktı. Her örnek ortak bir doğruluk kaynağı olmayan ayrı bir alan olduğu için birbirlerine gönderi iletmek zorundadır — buna federasyon denir. Bunun sonuçları var: kimlik nereden geldiğinizi içerir, bu yüzden Mastodon kullanıcı adı bir e-posta adresine benzer; iki örnek federasyonu durdurursa arkadaşlar akıştan kaybolur; örneğiniz kapanırsa kimliğiniz var olmayı bırakır; örnekler arasındaki bağlantı sayısı ise O(n²) hızında büyür.

atproto bunun yerine ne yapıyor

atproto, tıpkı RSS ve Google Reader gibi, barındırmayı toplamadan ağ düzeyinde ayırır. Değiştirebileceğiniz bir barındırma ve herkesin barındırmasından veri toplayan uygulamalar vardır. Abramov, kendi hesabını yazıyı yayımladığı gün başka bir sunucuya taşıdığını ve sürecin üç dört kullanılabilirlik pürüzü dışında otomatik işlediğini yazıyor; daha cesur bir kullanıcı tüm verisini Cloudflare üzerinde ücretsiz olarak kendisi barındırabilir. Uygulamalar Bluesky'a bağlı değildir: yazar Tangled ve Semble'ı, ayrıca kendi küçük uygulaması Sidetrail'i örnek veriyor.

Yazı, bu modelde merkeziyetsizliği gerçekten ölçen iki soruyla bitiyor: insanlar alternatif barındırmaya geçiyor mu ve yeni uygulamalar yapıp deniyor mu? Bluesky veritabanı sunucusunun birçok kopyasını çalıştırmak mümkün — Blacksky bunu farklı bir moderasyon anlayışı için yapıyor — ama bu, Google Reader'ın birçok kopyasını çalıştırmaktan daha faydalı değil; röleler gibi ağ altyapısı ise bir yıldır ucuza işletiliyor.