ABD, DeepSeek'i kara listeye almaktan kaçınıyor; 100'den fazla şirket bekliyor

ABD, Çinli yapay zekâ girişimi DeepSeek'i, bellek çipi üreticisi ChangXin Memory Technologies'i (CXMT) ve ulusal güvenlik riski olarak işaretlenen 100'den fazla şirketi ticaret kara listesine eklemekten kaçınıyor. Reuters, 17 Haziran'da konuya yakın iki kaynağa dayanarak bunu bildirdi.

Onaylandı ama yayımlanmadı

Habere göre DeepSeek, CXMT ve diğer şirketler, Ticaret Bakanlığı'nın Entity List listesine eklenmek üzere geçen yıl kurumlar arası bir komisyon tarafından onaylanmıştı. Reuters, bu onayın ilk kez haberleştirildiğini, yayımlanmayı bekleyen şirket sayısının da olağandışı biçimde yüksek olduğunu belirtiyor.

Listedeki şirketler, lisans olmadan ABD menşeli mal, yazılım ve teknoloji alamıyor; lisans başvurularının ise büyük olasılıkla reddedileceği belirtiliyor. Liste ekim ayından bu yana güncellenmedi; bu, on yıldan uzun süredir en uzun ara. Bir kaynağa göre işaretlenen ama henüz listeye girmeyen şirketler arasında, Polonya'da ele geçirilen Rus insansız hava araçlarında bulunan bileşenlerin tedarikçileri de var.

DeepSeek ve CXMT neden mercek altında

DeepSeek'in düşük maliyetli yapay zekâ modeli Ocak 2025'te teknoloji dünyasında büyük yankı uyandırdı. ABD Dışişleri Bakanlığı'nda üst düzey bir yetkili geçen yıl Reuters'a, girişimin Çin'in askerî ve istihbarat operasyonlarını desteklediğini ve Güneydoğu Asya'daki paravan şirketler üzerinden ileri düzey Amerikan çiplerine yasa dışı erişmeye çalıştığını söylemişti.

Bu yıl Anthropic, DeepSeek ile iki Çinli yapay zekâ laboratuvarının Claude platformundan yetenekleri yasa dışı biçimde çekmeye yönelik bir kampanya yürüttüğünü tespit ettiğini duyurdu; OpenAI ise DeepSeek'in kendi modellerini de hedef aldığı konusunda yasa koyucuları uyardı. Çin'in en büyük bellek çipi üreticisi CXMT, Biden yönetimi döneminde Savunma Bakanlığı tarafından Çinli askerî şirket olarak tanımlanmış, Ticaret Bakanlığı da listeye eklenmesini bir yıldan fazla süre önce değerlendirmişti.

İtidal sinyali

Gecikme, Trump yönetiminin Pekin ile gerilimi tırmandırmaktan kaçınma çabası olarak yorumlanıyor. Mesai saatleri dışında DeepSeek ve CXMT'ye ulaşılamadı; listeyi yöneten Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Güvenlik Bürosu ise güncellemelerdeki duraklama ve iki şirket hakkındaki sorulara doğrudan yanıt vermedi.

Reuters, yeni kayıtların eklenmemesinin daha fazla Amerikan malı ve teknolojisinin rakiplerin eline geçmesi anlamına gelmesinin beklendiğini aktarıyor.