Ալան Քեյ. ENIAC-ը BIOS չուներ, ծրագիրը լարերով էր հավաքվում

Հարցին, թե արդյոք ENIAC-ն ուներ BIOS, համակարգչային տեխնիկայի ռահվիրա Ալան Քեյը տվել է ուղիղ պատասխան. նա վստահ է, որ մեքենան ոչ BIOS ուներ, ոչ դրան նման որևէ բան: Նույն պատասխանում նա համակարծիք է նրանց հետ, ովքեր ENIAC-ը պահված ծրագրով համակարգիչ չեն համարում. այդ ուղղությամբ որոշ հնարքներ կային, սակայն, ըստ նրա, դա բավարար չէ:

Ինչու բեռնելու բան չկար

ENIAC-ը (Electronic Numerical Integrator and Computer) ավարտվել է 1945 թվականին, իսկ հանրությանը ներկայացվել է 1946 թվականի փետրվարին՝ Փենսիլվանիայի համալսարանում։ Այն ստեղծել են Ջոն Մոկլին և Ջ. Պրեսպեր Էկերտը՝ ԱՄՆ բանակի պատվերով հրետանու կրակի աղյուսակները հաշվարկելու համար։ Ծրագիրը հիշողության մեջ չէր պահվում. խնդիրը հավաքվում էր կաբելների և անջատիչների միջոցով (plugboard), իսկ երեք ֆունկցիոնալ աղյուսակներից յուրաքանչյուրը պարունակում էր 1200 տասնադիրք անջատիչ։ Նոր խնդրի պատրաստումը օրեր էր տևում, ուստի մեքենան ոչ թե վերաբեռնվում էր, այլ վերալարում:

«Սառը» գործարկում անջատիչներով

Քեյի պատասխանի երկրորդ մասը վերաբերում է հենց BIOS-ի սահմանմանը։ Նա հարցնում է՝ արդյոք «հիմնական մուտք/ելքի» ծրագիրը պարտադիր պետք է լինի firmware-ում, որպեսզի համարվի BIOS, և նշում, որ կանոնի տառը ասում է «այո», իսկ ինքը ավելի մոտ է կանոնի ոգուն, որը ROM չի պահանջում։ Այդ պատճառով նա հիշում է մինչև 1960-ական թվականների համակարգիչները, որոնք գործարկվում էին «սառը»՝ առանց որևէ կոդի. օպերատորը անջատիչներով մուտքագրում էր մի քանի հրահանգ, և դրանք կարդում էին թղթե ժապավենից ավելի շատ կոդ։ Այդպես էր DEC-ի վաղ մեքենաների մեծ մասի դեպքում։ CDC 6600-ը (մոտ 1964-1965 թվականներ) ուներ անջատիչների պանել սառը գործարկման համար, ինչը, ըստ նրա, շատ ավելի հարմար էր, քան առանձին անջատիչները։

Երբ հայտնվեց BIOS տերմինը

Հղում անելով Wikipedia-ին՝ Քեյը գրում է, որ BIOS անվանումն առաջին անգամ պաշտոնապես օգտագործվել է 1975 թվականին՝ CP/M օպերացիոն համակարգի համար, իսկ տերմինի «ժամանակակից» իմաստը հաստատվել է մոտավորապես 1981 թվականին՝ IBM PC-ի հետ։ Երկու դեպքում էլ BIOS-ը պահվում էր ROM-ում։ Մեկնաբանություններում ընթերցողները հստակեցնում են, որ CP/M-ի BIOS-ը բեռնվում էր սկավառակից, իսկ որոշ մեքենաներ ROM-ում ունեին փոքր բեռնիչ կամ վրիպազերծման մոնիտոր։

Ինչու է այս տարբերությունը կարևոր

Կարճ պատասխանը մատնանշում է ավելի լայն շրջադարձ. ENIAC-ի սերունդը աշխատում էր ապարատային մակարդակում, իսկ պահված ծրագրի գաղափարը եկավ ավելի ուշ։ Ջոն ֆոն Նոյմանի 1945 թվականի զեկույցը EDVAC-ի մասին և Քեմբրիջում կառուցված EDSAC-ը այդ անցման նշաձողերն են։ 1948 թվականին ENIAC-ը ստացավ պահված ծրագրի պրիմիտիվ մեխանիզմ՝ ֆունկցիոնալ աղյուսակների հիման վրա, սակայն 1955 թվականին այն դուրս եկավ շարքից՝ ի օգուտ EDVAC դասի մեքենաների։ Այս տրամաբանությամբ BIOS-ը 1970-1980-ական թվականների շերտ է, ոչ թե առաջին համակարգիչների։