Ink & Switch. ինչու փակ հավելվածները զրկում են օգտվողին վերահսկողությունից

2025 թվականին հրապարակված էսսեում հետազոտական Ink & Switch լաբորատորիան պնդում է, որ ծրագրերի ստեղծման ու տարածման ներկա եղանակը լուռ խլել է օգտվողներից մի կարևոր բան՝ սեփական գործիքները հարմարեցնելու հնարավորությունը։ «Malleable software» տեքստը դիզայնի փաստարկ է, ոչ թե ապրանքի հայտարարություն։

Ինչու զանգվածային ծրագրերը չափազանց կոշտ են

Հեղինակներից մեկը թիմի աշխատանքը գրանցում էր պատին կպցված քարտերով։ Տախտակը մշտապես փոխվում էր, մինչև թիմը հեռավոր գործընկերների համար անցավ վեբ-հետագծիչի. այդժամ քարտերի հատուկ գոտիները անհետացան, քանի որ գործիքը չէր կարող դրանք ներկայացնել։ «Աշխատանքի համակարգչայնացումը հանգեցրեց ինքնուրույնության կորստի», գրում են հեղինակները։

Էսսեն նաև մեջբերում է բժիշկ և գրող Atul Gawande-ին, որը նկարագրում է, թե ինչպես է բժշկության մեջ համակարգչայնացումը նպաստում մասնագիտական այրման ռեկորդային մակարդակին. առաջ բժիշկները թղթային ձևերում անտեղի դաշտերը բաց էին թողնում, իսկ այսօր ծրագիրը ստիպում է լրացնել դրանք։ Ink & Switch-ը չի մեղադրում առանձին ծրագրավորողներին. կենտրոնացված թիմը չի կարող բավարարել բոլորին։

Մեղմ թեքություն օգտվողից ստեղծող

Առաջին սկզբունքը ձևակերպվել է դեռևս 1990 թվականի մի հոդվածում՝ Allan MacLean-ը և EuroPARC-ի գործընկերները համեմատեցին հարմարեցման խորությունը անհրաժեշտ հմտության հետ և զառիթափ պատերը կոչեցին «ժայռեր»։ Լուծումը մեղմ թեքությունն է. վերահսկողության յուրաքանչյուր նոր աստիճան պետք է պահանջի սովորելու միայն փոքր մաս։

Նրանց Buttons նախատիպը ամբողջական Lisp ծրագրավորումը թողնում էր թեքության գագաթին, ինչպես աղյուսակները սկզբում թույլ են տալիս կարդալ ուրիշի ֆայլը, ապա փոխել ձևաչափը, հետո միայն բանաձևերը։ Կարգավորումներն ու հավելումները թեքության ներքևում են, բայց կարգավորումները ցույց են տալիս միայն այն, ինչ ներառել են մշակողները։

Գործիքներ, ոչ հավելվածներ

Հավելվածները նման են ավոկադոյի կտրիչի, ասում են հեղինակները. մեկ առաջադրանքի համար անհոգ, մնացածի համար անօգուտ, մինչդեռ դանակը վարժություն է պահանջում, բայց շատ ավելին անում։ Ավելի խորը խնդիրը մեկուսացումն է. ամեն հավելված իր տվյալները պահում է առանձին շտեմարանում, ուստի գործիքների միջև տեղեկատվության տեղափոխումը ձեռքի աշխատանք է։

Նախատիպեր, համայնքներ և բաց հարցեր

Ճկուն գործիքները միայն անհատի կարիքը չեն. հիվանդանոցի բաժանմունքին կամ ընտանիքին պետք է մեկ ընդհանուր համակարգ, իսկ տեղական համայնքի համար գրված ծրագիրը հաճախ ավելի հեշտ է ստեղծել, քան ամբողջ աշխարհի համար։ Այս մոդելը Clay Shirky-ն անվանել է «տեղայնացված ծրագիր»։

Local-first հիմքի վրա լաբորատորիան ստեղծեց Automerge-ը, ապա PushPin, Cambria, Farm և Patchwork, որտեղ գրվել է հենց այս էսսեն։ Այնտեղ բառահաշվիչ գործիքը AI-ի օգնությամբ կառուցվեց մի քանի րոպեում։ Միայն AI-ը բավարար չէ, պնդում են հեղինակները։