OONI Probe՝ ինտերնետային գրաքննության չափում բջջայինում և համակարգչում

2012 թվականին հիմնադրված շահույթ չհետապնդող ազատ ծրագրային նախագիծը՝ Open Observatory of Network Interference (OONI), հրապարակում է անվճար OONI Probe գործիքը։ Հավելվածը սովորական օգտատերերին թույլ է տալիս ինքնուրույն ստուգել, թե իրենց ցանցում որ կայքերն, ակնթարթային հաղորդագրությունների հավելվածներն ու արգելափակումները շրջանցող գործիքներն են աշխատում։

Նախագծի տեղադրման էջը այս ջանքը նկարագրում է որպես ինտերնետային գրաքննության վերաբերյալ աշխարհում ամենամեծ բաց տվյալների հավաքածու և կոչ է անում բոլորին մասնակցել չափումների հավաքմանը։ Կազմակերպության նպատակն է հնարավորություն տալ հանրությանը ինքնուրույն հայտնաբերել ինտերնետում տեղեկատվական վերահսկողությունը։

Ինչ է չափում OONI Probe-ը

Հավելվածն անցկացնում է մի քանի տեսակի թեստեր։ Դրանցից մեկը պարզում է, թե տվյալ երկրում որ կայքերն են արգելափակված։ Մյուսը՝ M-Lab-ի հետ համատեղ մշակված NDT թեստը, չափում է ցանցի արագությունն ու արտադրողականությունը։ Երրորդ խումբը ստուգում է հանրաճանաչ հաղորդագրությունների հավելվածները՝ WhatsApp-ը, Facebook Messenger-ը և Telegram-ը։ Նույն թեստերը ցույց են տալիս նաև, թե օգտատիրոջ ցանցում աշխատում են արդյոք արգելափակումները շրջանցող գործիքները։

Որտեղ կարելի է տեղադրել

OONI Probe-ը հասանելի է բջջային հարթակներում՝ Android-ում և iOS-ում, ինչպես նաև համակարգչում՝ Windows-ի և macOS-ի համար։ Linux-ի և macOS-ի օգտատերերը կարող են օգտվել հրամանի տողի տարբերակից, որի համար կան տեղադրման և օգտագործման առանձին հրահանգներ։ Յուրաքանչյուր հարթակ ունի իր օգտատիրոջ ուղեցույցը։

Ինչու են չափումները կարևոր

Թեստի անցկացումից անմիջապես հետո արդյունքները ինքնաշխատ հրապարակվում են որպես բաց տվյալ՝ գրեթե իրական ժամանակում, ուստի յուրաքանչյուր գործարկում մեծացնում է ինտերնետային գրաքննության թափանցիկությունը։ Ըստ OONI-ի՝ իր գլոբալ համայնքի շնորհիվ արդեն հրապարակվել է ավելի քան մեկ միլիարդ ցանցային չափում 200-ից ավելի երկրներից։ Տվյալները հասանելի են OONI Explorer-ի և OONI API-ի միջոցով, ինչը հետազոտողներին, լրագրողներին, ակտիվիստներին ու մարդու իրավունքների պաշտպաններին թույլ է տալիս փաստագրել գրաքննության դեպքերը։ Կազմակերպությունը խնդրում է օգտատերերին թեստավորումից առաջ ծանոթանալ տվյալների քաղաքականությանը և հնարավոր ռիսկերի մասին փաստաթղթերին, քանի որ որոշ երկրներում նման չափումները ռիսկ են պարունակում։