Օլո․ նոր գույն, որը երևում է միայն լազերային գրգռման դեպքում

Օլոն (olo) երևակայական գույն է, որը հնարավոր է տեսնել միայն հատուկ սարքավորմամբ, որը գրգռում է ցանցաթաղանթի M-շշիկները՝ չակտիվացնելով L և S շշիկները։ Սովորական պայմաններում դա անհնար է․ տեսանելի լույսի բոլոր ալիքների երկարությունների վրա երեք տեսակի շշիկների զգայունությունը համընկնում է, ուստի չկա մոնոքրոմատիկ գրգռիչ, որը կակտիվացնի միայն M շշիկները։ Այդ պատճառով օլոն գտնվում է տեսանելի գունային տիրույթից դուրս։

Ինչպես ստացան

Այս սահմանափակումը շրջանցելու համար UC Berkeley-ի գիտնականները քարտեզագրել են ցանցաթաղանթի մի հատվածը և յուրաքանչյուր շշիկ նույնականացրել որպես S, M կամ L տիպի։ Այնուհետև լազերներով լույսի փոքրիկ չափաբաժիններ են ուղղել M-շշիկներին՝ գրեթե չշոշափելով մյուս երկու խմբերը, համադրելով հարմարվողական օպտիկան սկանավորող լազերային օֆթալմոսկոպիայի հետ։ Արդյունքները հրապարակվել են 2025 թվականի ապրիլի 18-ին Science Advances ամսագրում, իսկ գույնի անվանումը ծագում է նրա LMS կոորդինատներից՝ (0, 1, 0)։

Ինչ են ասում հետազոտողները

Պաշտոնապես օլոն տեսել են փորձի միայն հինգ մասնակիցներ։ Հետազոտության համահեղինակ Ռեն Նգը նկարագրել է այն որպես իրական աշխարհում տեսանելի ցանկացած գույնից ավելի հագեցած, իսկ մասնակիցներն այն կոչել են աննախադեպ հագեցվածության կապտականաչ։ sRGB տիրույթում ամենամոտ գույնը 00FFCC կոդն է։ Նգը և թիմը այժմ ուսումնասիրում են՝ հնարավոր է արդյոք այս տեխնոլոգիան հարմարեցնել գունային կուրության ախտանիշները մեղմելու և, հնարավոր է, տետրախրոմատիա կոչվող ընդլայնված տեսողություն ստանալու համար։

Ձեռքբերում, բայց արդյոք նոր գույն է

Կամավորներին ցուցադրված օլոյի քառակուսին զբաղեցնում էր 0.9 աստիճան անկյունային լայնություն՝ մոտ երկու անգամ ավելի, քան Երկրից երևացող Լուսնի լայնությունը։ Մասնագետները տեխնիկան գնահատում են որպես նշանակալի տեխնիկական ձեռքբերում, սակայն ոմանք, այդ թվում՝ City St George's, University of London-ի Ջոն Բարբուրը, կասկածում են՝ իսկապես նոր գույն է օլոն, և ասում են, որ պնդումը վիճելի է։ Հետաքրքրությունը դուրս է եկել նաև գիտությունից․ արվեստագետները հայտնել են, որ ցանկանում են այս գույնով ոգեշնչված ներկեր ստեղծել։