Դանդաղ շնչառությունը փոխում է ուղեղի պարգևի ընկալումը և ավելացնում ռիսկային ընտրությունը

Neuron ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ շնչառության գիտակցված դանդաղեցումը՝ մասնավորապես արտաշնչումը ներշնչումից զգալիորեն երկարացնելը, միաժամանակ փոխում է ինքնավար ֆիզիոլոգիան և ուղեղի կողմից պարգևի գնահատումը՝ մարդկանց հակելով ավելի ռիսկային որոշումների։ Հոդվածը հրապարակվել է առցանց 2026 թվականի մայիսի 28-ին։

Ինչպես անցկացվեց փորձը

Soyoung Q. Park-ի գլխավորած թիմը, որի կազմում են Նուտետալի Մարդու սնուցման գերմանական ինստիտուտի (DIfE), Բեռլինի Charité–Universitätsmedizin-ի և WZB Բեռլինի սոցիալական գիտությունների կենտրոնի հետազոտողներ, հավաքագրել է 18-40 տարեկան 49 առողջ մեծահասակ։ Նրանցից 41-ը (24 կին, միջին տարիքը՝ 24,8) ամբողջությամբ անցել են հետազոտությունը։

fMRI սկաների ներսում մասնակիցները կատարել են ռիսկային ընտրության առաջադրանք՝ հետևելով շնչառության երկու ռեժիմներից մեկին՝ երկարացված արտաշնչում (2 վայրկյան ներշնչում, 8 վայրկյան արտաշնչում) կամ սովորական, բնական շնչառություն։ Յուրաքանչյուր փորձարկման ժամանակ առաջարկվել է 10-30 եվրո հնարավոր շահում և 5-15 եվրո հնարավոր կորուստ՝ յուրաքանչյուրը 50% հավանականությամբ, իսկ որոշում կայացնելու համար տրվել է երեք վայրկյան։ Զուգահեռ գրանցվել են շնչառությունը, սրտի ակտիվությունը, մաշկի հաղորդականությունը և բբի արձագանքը։ Հետազոտությունը նախապես գրանցվել է Open Science Framework-ում։

Ինչ փոխվեց օրգանիզմում

Մանիպուլյացիան աշխատեց. արտաշնչումը երկարացավ մոտ հինգ վայրկյանով, իսկ շնչառության հաճախականությունը պակասեց րոպեում մոտ վեց ցիկլով։ Սրտի պարասիմպաթիկ ցուցանիշները զգալիորեն աճեցին. շնչառության հետ կապված սրտի ռիթմի փոփոխականությունը մեծ ազդեցությամբ (Cohen's d = 1,38), իսկ RMSSD ինդեքսը՝ չափավոր (d = 0,44)։ Սիմպաթիկ ցուցանիշները չփոխվեցին. ոչ մաշկի հաղորդականությունը, ոչ բբի չափը ռեժիմների միջև էականորեն չեն տարբերվել։ Դա նշանակում է, որ տեխնիկան ընտրողաբար ակտիվացնում է նյարդային համակարգի «հանգիստ և մարսում» ճյուղը։

Ավելի ռիսկ՝ միայն պարգևի հաշվին

Երկարացված արտաշնչման պայմաններում մասնակիցները ընդհանուր առմամբ ավելի հաճախ են ընդունել խաղադրույքը, և այդ էֆեկտը կապված էր պարգևի, ոչ թե կորստի հետ. հնարավոր շահումի ազդեցությունը որոշման վրա էականորեն ուժեղացել է, մինչդեռ հնարավոր կորստի նկատմամբ զգայունությունը չի փոխվել։ Առանձին վիճակագրական համեմատությունը հաստատել է այդ ասիմետրիան։ Արձագանքի ժամանակը և ընտրության հետևողականության ցուցանիշները երկու ռեժիմներում նման էին, ուստի փոփոխությունը չի բացատրվում անուշադրությամբ կամ պատահականությամբ։

Ուղեղը և հեռանկարը

35 մասնակիցներից, ում ուղեղի և սրտի տվյալները պիտանի էին վերլուծության, նրանք, ում պարասիմպաթիկ ակտիվությունն ամենաշատն էր աճել, ցուցաբերել են պարգևի հետ կապված ավելի ուժեղ ակտիվություն վենտրոմեդիալ նախաճակատային կեղևում և պրեկունեուսում՝ սուբյեկտիվ արժեքի և ինքնահղված մշակման հետ կապված շրջաններում։ Հեղինակները շեշտում են, որ առաջադրանքը օպտիմիզացված էր որպես սկզբունքի ապացույց և որ պարգևի նկատմամբ զգայունության աճը կարող է չտարածվել այլ դիզայնների վրա։ Երկարացված արտաշնչումը նրանք ներկայացնում են որպես էժան և հեշտ սովորելի թեկնածու կլինիկական և բարձր ռիսկի համատեքստերի համար՝ անհանգստության և դեպրեսիայի բուժումից մինչև ռազմական ու ավիացիոն պատրաստում, նշելով, որ իրական պայմաններում փորձարկումները դեռ անհրաժեշտ են։