New York Times-ի հետաքննությունը. հսկա պիկապներն ու ամենագնացները սպանում են հետիոտներին

Միտում, որը շրջվեց 2009 թվականի շուրջ

Տասնամյակներ շարունակ Ամերիկայի ճանապարհները հետիոտների համար աստիճանաբար ավելի ապահով էին դառնում։ Դա փոխվեց 2009 թվականի շուրջ. այդ ժամանակից ի վեր ԱՄՆ-ում տարեկան զոհվող հետիոտների թիվն աճել է մոտ 75 տոկոսով, նշվում է հունիսի 21-ին հրապարակված New York Times-ի հետաքննության մեջ։ Հետազոտողները դեռ չեն կարողանում բացատրել այդ աճը, իսկ այլ հարուստ երկրների մեծ մասում նման միտում չի գրանցվել։

Վերլուծելով դաշնային և ոլորտային գրառումները, այդ թվում՝ մեքենաների չափերի մասին նախկինում չուսումնասիրված տվյալները, թերթը եզրակացրել է, որ խոշոր պիկապներին և ամենագնացներին անցումը կարևոր գործոն է։ Նրա գնահատմամբ՝ եթե վերջին քառորդ դարում մեքենաների չափերը մնային մոտավորապես նույնը, տարեկան 200-ից 400 հետիոտն չէր զոհվի՝ հետիոտների մահացության վերջին աճի մոտ 10 տոկոսը։

Ավելի բարձր կապոտներ, ավելի լայն «մեռյալ գոտիներ»

Խոշոր մեքենաներն ավելի մահացու են երկու պատճառով՝ կապոտները բարձր են, իսկ «մեռյալ գոտիները»՝ լայն։ Միջին մարդատար մեքենայի կապոտի բարձրությունն այսօր մոտ 90 սանտիմետր է, ուստի 168 սանտիմետրից ցածր մարդը՝ ԱՄՆ չափահաս բնակչության մոտ կեսը և երեխաների մեծ մասը, հաճախ հայտնվում է ուղիղ ասֆալտի վրա։ «Մենք տեսնում ենք բազմաթիվ սարսափելի բախումներ նույնիսկ ցածր արագության դեպքում, որովհետև հետիոտնը դուրս է նետվում առաջ, ասում է Շոն Հարինգթոնը Forensic Rock ընկերությունից, որը թերթի համար վթարային թեստեր է անցկացրել։ Մինչ վարորդը կհասկանա, թե ինչ է պատահել, հետիոտնի գլուխն արդեն անիվի տակ է»։

3D սկաների օգնությամբ թերթը համեմատել է չորս տարածված պիկապ՝ Chevrolet Silverado, Ford F-150, GMC Sierra և Toyota Tacoma, 1990-ականների կամ 2000-ականների սկզբի մոդելների հետ։ Silverado-ի «մեռյալ գոտիները» գրեթե կրկնապատկվել են, Sierra-ինը և Tacoma-ինը՝ աճել մոտ 60 տոկոսով, իսկ F-150-ինը՝ մոտ 25 տոկոսով։

Վիճակագրական մոդել և անտեսված նախազգուշացում

Թերթը լոգիստիկ ռեգրեսիա է կառուցել 2016–2024 թվականների մոտ 6000 վթարի տվյալների վրա, որոնց մասնակցել են մեկ մեքենա և մեկ հետիոտն։ Կապոտի բարձրությունը վիճակագրորեն նշանակալի կանխատեսիչ է դարձել. յուրաքանչյուր լրացուցիչ դյույմ հետիոտնի մահվան հավանականությունը բարձրացնում է 2,8 տոկոսով։ Ընդհանուր առմամբ թերթը գնահատում է, որ բարձր կապոտները 2016–2024 թվականներին պատճառ են դարձել շուրջ 3000 մահվան։

Կարգավորիչները զգուշացվել էին։ 2022 թվականի նոյեմբերին ԱՄՆ տրանսպորտի նախարարության Volpe Center-ի հետազոտողները նախարարության և NHTSA-ի ղեկավարներին հայտնել են, որ լայն «մեռյալ գոտիներով» խոշոր մեքենաները տարեկան սպանում են հարյուրավոր հետիոտների և հեծանվորդների։ NHTSA-ի բարձրաստիճան պաշտոնյան վիճարկել է տվյալները և մատնանշել նոր տեխնոլոգիաները. հանդիպումն ավարտվել է առանց գործողությունների ծրագրի։

Շահույթ և վիճելի լուծումներ

Ավտոարտադրողները պնդում են, որ չափը միակ պատճառը չէ։ Ford-ի ներկայացուցիչ Մայք Լևինը հայտարարել է, որ խոշոր մեքենաներին մեղադրելը անտեսում է ճանապարհների նախագծման նման համակարգային խնդիրները, իսկ General Motors-ը վկայակոչել է հետազոտություն, ըստ որի՝ հետիոտնի առջև ավտոմատ արգելակումը 35 տոկոսով նվազեցնում է վնասվածքները։ Սակայն IIHS-ի թեստերը ցույց են տվել, որ շատ խոշոր մեքենաների ավտոմատ արգելակումը հետևողականորեն չի կանխում բախումները։ Պիկապներն ու ամենագնացները ԱՄՆ ավտոարդյունաբերության գրեթե ողջ շահույթն են ապահովում։