JavaScript-ի կեսկյանքի ճգնաժամը. 30-ամյա լեզուն կորցնում է դիրքերը սեփական էկոհամակարգում

Երեսուն տարի անց JavaScript երբևէ չի եղել այսքան տարածված, և միևնույն ժամանակ, ծրագրային ինժեներ Maroun Baydoun-ի գնահատմամբ, երբեք այսքան անկայուն՝ սեփական էկոհամակարգում։ 2026 թ. սեպտեմբերի 22-ին հրապարակված «The JavaScript midlife crisis» գրառման մեջ նա նկարագրում է լեզու, որը ամենուր է, մինչդեռ նրա շուրջ գործիքները գնալով գրվում են այլ լեզվով։ Տեքստը սկսվում է LinkedIn-ում արված կիսակատակով. JavaScript-ի բոլոր build-գործիքները մրցում են, թե ով ավելի քիչ JavaScript կօգտագործի։

Լեզուն, որ չի մահանում

Տասը օրում գրված լեզուն դուրս եկավ բրաուզերից և հասավ հեռախոսներին, վահանակներին ու սառնարաններին։ Արձագանքը կանխատեսելի էր. ո՞վ ողջամիտ կգրի սերվերներ ու գործիքներ JavaScript-ով։ Շատերը՝ շատ շատերը։

Փոխարինման փորձերը վաղ սկսվեցին. Microsoft-ի VBScript-ն ու JScript-ը, Macromedia-ի և Adobe-ի Flash-ն ու ActionScript-ը, Google-ի Dart-ը, որը հետո տրվեց Flutter-ին։ Մյուսները լեզուն կարկատում էին դրսից. jQuery-ն միավորեց հարթակ, որի բրաուզերները հազիվ էին խոսում, Lodash-ը լրացրեց զանգվածների ու օբյեկտների բացերը, Moment.js-ը ստանձնեց ամսաթվերը։ Լեզուն առաջ էր շարժվում ECMAScript-ի թողարկումներով ու TC39-ի առաջարկներով, ապա եկավ TypeScript-ը, որն ընդունեց՝ JavaScript-ը ոչ մի տեղ չի գնում։

Առավելությունը, որ կորցնում ենք

Node.js-ը գործիքների մի ամբողջ սերնդի՝ linter-ների, bundler-ների, formatter-ների և թեստային գործիքների թույլ տվեց խոսել նույն լեզվով, ինչ իրենց մշակած կոդը։ Երբ ինչ-որ բան փչանում էր, սովորական JavaScript մշակողը կարող էր կարդալ աղբյուրը, հասկանալ սխալը և գուցե ուղղել այն։ Այդ ծանոթությունը բրաուզերից տեղափոխվեց սերվեր և ստեղծեց full-stack ինժեներին։

Միլիվայրկյանների հետևից

Rust-ը, Go-ն և Zig-ը գրավում են այդ գործիքաշարի աճող մասը, և պատճառը պարզ է՝ նրանք արագ են՝ այնքան, որ JavaScript-ը կոմպիլացվում է Rust-ով և աշխատում հիմնականում C++-ով գրված շարժիչում։

Զիջումը շատ ավելի քիչ է քննարկվում, քան բենչմարքները։ Rust-ով վերագրված bundler-ը ավելի արագ է, բայց փոքրանում է մշակողների շրջանակը, որոնք կկարողանան պահպանել այն. ներքին մասը թաքնվում է սև արկղում, և թեև աղբյուրը բաց է մնում, ներդրման դուռը նեղանում է։ «Գրված է Rust-ով»-ը դադարում է հնչել որպես ռեալիզացիայի մանրուք և դառնում է ֆունկցիա։

Անհայտ նպատակակետ

Baydoun-ը չի ասում, որ կոմպիլացվող լեզուները սխալ ընտրություն են. հաճախ դրանք հենց ճիշտն են։ Փակող պատկերը երկաթուղին է. մենք ավելի ու ավելի արագ ռելսեր ենք անցկացնում գնացքի համար, որը սիրում է ձգել ժամանակը։ Առանձին-առանձին ամեն քայլ տրամաբանական է. միասին նրանք հարց են առաջացնում, որը հեղինակը թողնում է բաց՝ որքա՞ն կարելի է շարունակել, մինչև վեբը զրոյից վերակառուցելը ավելի սթափ տարբերակ թվա։