ხელოვნურმა თახვის კაშხლებმა კალიფორნიაში კოჰოს ორაგულის გადარჩენა 8%-დან 60%-მდე აამაღლა

ხეობა, რომელმაც თახვები დაიკარგა

ჩრდილოეთ კალიფორნიაში მდებარე Scott River-ის ხეობაში იმდენი თახვი ცხოვრობდა, რომ მას „თახვების ხეობას“ ეძახდნენ. მათი კაშხლები უზარმაზარ მდინარისპირა ჭაობს ქმნიდნენ, რომელიც თავშესაფარი იყო ახალგაზრდა კოჰოს ორაგულისა და სხვა მრავალი სახეობისთვის. შემდეგ კი 1830-იან წლებში ევროპელი ბეწვით მოვაჭრეები მოვიდნენ. ათასობით თახვი დაიჭირეს და მოკლეს, კაშხლებთან ერთად ჭაობის დიდი ნაწილიც გაქრა — და მასთან ერთად ის ცივი, ნელა მოძრავი წყალი, რომელიც ახალგაზრდა ორაგულს სჭირდება.

ხის ძელები, ტირიფის ტოტები და ტალახი

2015 წელს არაკომერციულმა ორგანიზაციამ Scott River Watershed Council ორი ხელოვნური კაშხალი ააშენა Sugar Creek-ის შენაკადზე. მდინარის ფსკერში ხის ძელები ჩასცეს, მათში ტირიფისა და წიწვოვანი ხეების ტოტები ჩაქსოვეს, ხარვეზები კი ხრეშით, ჩალითა და ტალახით ამოავსეს. სამი წლის შემდეგ კიდევ რამდენიმე კაშხალი აიგო მეორე შენაკადზე — French Creek-ზე. ხანდახან დარჩენილი თახვებიც ეხმარებოდნენ: არემონტებდნენ, ცვლიდნენ და ზოგჯერ აფართოებდნენ კიდეც ამ ნაგებობებს. „როცა თახვები ნაგებობას ითვისებენ, მათი ნამუშევარი იმაზე ბევრად უკეთესია, ვიდრე ჩვენ შეგვიძლია“, — ამბობს ჩარნა გილმორი წყალშემკრები აუზის საბჭოდან.

შედეგი, რომელსაც იქთიოლოგი „განმაცვიფრებელს“ უწოდებს

ხელოვნურმა კაშხლებმა გაძლო. მათ ერთად დაახლოებით 9000 კვადრატული მეტრი ახალი ჰაბიტატი შექმნეს, რომელსაც 8500-ზე მეტი ახალგაზრდა ორაგულის გამოკვება შეუძლია. იმ უბნებთან შედარებით, სადაც ახალი კაშხლები არ აშენდა, აღდგენილ ჰაბიტატებში წყალი უფრო გრილი რჩებოდა და თავიდან ირიდებდა იმ ტემპერატურებს, რომლებიც თევზს სტრესს უწევს და ზრდას ანელებს. French Creek-ზე ახალგაზრდა კოჰოს გადარჩენის მაჩვენებელი კაშხლების აშენებამდე 8% იყო, შემდეგ კი 60%-მდე გაიზარდა — სწორედ ამ მაჩვენებლის გამო უწოდა NOAA-ს ჩრდილო-დასავლეთის თევზმეურნეობის სამეცნიერო ცენტრის იქთიოლოგმა მაიკლ პოლოკმა შედეგებს „განმაცვიფრებელი“.

პირველი კაშხლების აშენებიდან ორი წლის შემდეგ Scott River-ზე მეტი ორაგული ბრუნდებოდა, ვიდრე კვლევაში მონიტორინგის ქვეშ მყოფ სხვა რომელიმე მდინარეზე, და იქ დაბრუნება ჯანსაღი რჩებოდა მძიმე გვალვის დროსაც კი, მაშინ როცა სხვაგან რიცხოვნობა დაბალი იყო. კვლევა გამოქვეყნებულია ჟურნალში Frontiers in Ecology and Evolution. პოლოკისავე შეფასებით, ხელოვნურმა კაშხლებმა ადამიანებს შეახსენეს, რისი უნარი აქვს თახვს და რამდენად მნიშვნელოვანია ის მდინარის ეკოსისტემების ჯანმრთელობისთვის. „მაგრამ თახვები მხოლოდ მაშინ გამრავლდებიან, თუ მიწის მფლობელები ამის საშუალებას მისცემენ“, — დასძენს ის.