GPTZero-ს გამოძიება: EY Canada-ს კიბერანგარიშში ციტატების უმეტესობა ჰალუცინაციაა

ხელოვნური ინტელექტის ტექსტების ამომცნობი კომპანია GPTZero-ს გამოძიებამ აჩვენა, რომ EY Canada-ს მიერ 2025 წლის ბოლოს გამოქვეყნებული კიბერუსაფრთხოების ანგარიში ძირითადად გამოგონილ და არასწორად მიკუთვნებულ ციტატებს ეყრდნობა — მოვლენას კომპანია „ვაიბ-ციტირებას“ (vibe citing) უწოდებს.

რა აღმოაჩინა გამოძიებამ

44-გვერდიანი დოკუმენტი სახელწოდებით „Points of Attack: Uncovering Cyber Threats and Fraud in Loyalty Systems“ სამ თანამშრომელს მიეწერება — ორ პარტნიორს და ერთ უფროს მენეჯერს. ანგარიშში სქოლიოები ან აკადემიური ციტირება არ გამოიყენება: წყაროები ტექსტში ან 41–43 გვერდების ცხრილშია მითითებული. GPTZero-ს თანახმად, ამ ცხრილის ბმულების თითქმის ყველა მისამართი გატეხილი ან ყალბია, სათაურების ნახევარზე მეტი კი რეალურ წყაროებს არ შეესაბამება.

თავად ტექსტი, კომპანიის შეფასებით, AI-ით გენერირებულად იკითხება და დიდი ენობრივი მოდელებისთვის დამახასიათებელ კვალს ატარებს.

წინააღმდეგობრივი ციფრები და „გარეცხილი“ წყაროები

შესავალში ავტორები აცხადებენ, რომ ლოიალობის ქულების გლობალური ბაზარი 200 მილიარდ დოლარს შეადგენს და ამ ქულების 30–50% გამოუყენებელი რჩება. 42-ე გვერდზე ამ მტკიცებას ყალბი Forbes-ის ციტატა ადასტურებს, 10-ე გვერდზე კი იგივე 200 მილიარდი უკვე გამოუყენებელი ქულების ღირებულებაა — რაც, ავტორებისავე ლოგიკით, მინიმუმ 400 მილიარდიან ბაზარს მოითხოვს.

43-ე გვერდზე მოყვანილი McKinsey & Company-ს ანგარიში არ არსებობს. GPTZero-მ მისი კვალი Financial IT-ის ბლოგპოსტამდე მიაკვლია, რომელიც ექვსი თვით ადრე გამოქვეყნდა და ამბობს, რომ „200 მილიარდ დოლარზე მეტი ქულა ყოველწლიურად უმოქმედოდ რჩება“; იმავე პოსტის წყაროებში მითითებულია „McKinsey & Company: Loyalty Economics Report (2022)“ — ანგარიში, რომელიც არ არსებობს. ეს გამოგონილი ციტატა სიტყვასიტყვით გადავიდა EY-ის ცხრილშიც.

სხვა მტკიცებები სხვადასხვა ადგილას სხვადასხვა წყაროს მიეწერება. 72%-იანი სტატისტიკა — ლოიალობის პროგრამების მიერ ქურდობის ან თაღლითობის დაფიქსირება — მე-6 გვერდზე Paystone-ს, მე-11-ზე კი Forter-ს მიეწერება, თუმცა ორივე წყარო ცნობარების ცხრილში საერთოდ არ ფიგურირებს; საწყისი წყარო, სავარაუდოდ, 2017 წლის Ipsos-ის კვლევაა. თაღლითური თავდასხმების 89%-იანი ზრდა მე-6 გვერდზე 2019 წლიდან ითვლება, მე-11-ზე კი მხოლოდ 2018–2019 წლებს ეხება.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი

ანგარიშის საჯარო გავლენა ძნელად გასაზომია, თუმცა GPTZero აღნიშნავს, რომ ის Canberra Times-ის სტატიაში მოხსენიებულა, რომელიც ავსტრალიის 60-ზე მეტ გაზეთში გავრცელდა. კომპანიის ტესტებით, ChatGPT, Claude და Perplexity ანგარიშის მონაცემებს პასუხებშიც ავრცელებენ. ცნობილი კომპანიის მიერ პოპულარულ საიტზე გამოქვეყნებული ყალბი მასალა „ჭას აწამლებს“ — ართულებს მომავალი მკვლევრებისა და AI-ის „ღრმა კვლევის“ ინსტრუმენტების მუშაობას.

GPTZero Hallucination Check-ის ხელსაწყოს 2025 წლიდან იყენებს, რომლითაც ადრე სამთავრობო პუბლიკაციასა და Deloitte-ის ორ ანგარიშშიც იპოვა პრობლემები. EY „დიდი ოთხეულის“ ერთ-ერთი კომპანიაა — 150 ოფისით მსოფლიოში — და მისი კანადური წარმომადგენლობა კანადის მთავრობას ყოველწლიურად მილიონობით დოლარის მომსახურებას უწევს.