ევროკავშირის შეფუთვის ახალი წესები მეიკერებსა და მიკრომეწარმოებლებს ემუქრება

ევროკავშირის შეფუთვისა და შეფუთვის ნარჩენების რეგულაცია (PPWR), რომელიც ძირითადად 2026 წლის 12 აგვისტოდან მოქმედებს, მეიკერების, დამოუკიდებელი დიზაინერებისა და მიკრომეწარმოებლებისთვის მძიმე ბარიერად იქცა. პრობლემას ღია ტექნიკის ონლაინ მარკეტპლეისის Lectronz-ის დამფუძნებელი ალენ პანეტრა აღწერს.

კარგი იდეა, ცუდი განხორციელება

წარმოებლის გაფართოებული პასუხისმგებლობის (EPR) სქემები ევროკავშირში წლების განმავლობაში არსებობს: კომპანიები, რომლებიც შეფუთვას ბაზარზე ათავსებენ, მის შეგროვებასა და გადამუშავებაში უნდა მონაწილეობდნენ. ახალი რეგულაცია კი ერთიანი ევროპული სისტემის ნაცვლად ფრაგმენტულ ეროვნულ მოდელს ინარჩუნებს — მიკრომეწარმეს, რომელიც ევროკავშირის რამდენიმე ქვეყანაში ყიდის, ყველგან ცალკე რეგისტრაცია და ვალდებულებების შესრულება უწევს.

€25-იანი დაფა და ოთხი ქვეყანა

პანეტრა ბერძენ ინჟინერს მაგალითად იყენებს: ის €25-ად ღია კოდის სენსორულ დაფას ყიდის და პირველ წელს ხუთს გერმანიაში, ორს საფრანგეთში, ორს ავსტრიაში და ერთს ბელგიაში აგზავნის. თითო გაყიდვის შეფუთვა დაახლოებით 50 გრამია — და ის უკვე შეფუთვის ნარჩენების მწარმოებელია ოთხ ქვეყანაში.

სავალდებულო ხარჯები სწრაფად გროვდება. საფრანგეთში რეგისტრაცია წელიწადში დაახლოებით €110 ღირს, უფლებამოსილი წარმომადგენელი კი €190-დან €300-მდე. ბელგია იღებს €50–€100 ადმინისტრაციულ მოსაკრებელს და წარმომადგენლისთვის დაახლოებით €250–€450; გერმანიაში რეგისტრაცია უფასოა, თუმცა სქემაში მონაწილეობა დაახლოებით €10-დან იწყება, წარმომადგენელი კი დაახლოებით €190 ღირს; ავსტრიაში მოსაკრებელი დაახლოებით €250-ია, წარმომადგენლის ხარჯი კი დაახლოებით €100. ოთხივე ქვეყნისთვის შესვლის ბარიერი ოპტიმისტურ სცენარშიც დაახლოებით €1150-ია წელიწადში.

ავტორის ფორმულირებით, ნახევარი კილოგრამი შეფუთვისთვის გარემოსდაცვითი შენატანი ცენტებით იზომება, მისი აღრიცხვისთვის საჭირო ბიუროკრატია კი — ათასობით ევროთი.

რას ნიშნავს ეს ეკოსისტემისთვის

Lectronz ყოველ ტრანზაქციაზე 5%-იან საკომისიოს იღებს და პირველ ხუთ გაყიდვაზე მას არ იხდის. გასული წლის განმავლობაში რეგისტრირებული გამყიდველების ნახევარს 10-ზე ნაკლები შეკვეთა ჰქონდა — სწორედ ესაა სივრცე, სადაც იდეების გატესტვა ხდება და რომელსაც რეგულაცია ემუქრება. წესები ეხება არა მხოლოდ ევროკავშირში რეგისტრირებულ კომპანიებს, არამედ ყველას, ვინც ევროკავშირის მყიდველებს ყიდის.

შესაძლო გადაწყვეტები

სტატია სამ ვარიანტს განიხილავს: ევროკავშირის მასშტაბის de minimis ზღვარი მცირე მოცულობის გამყიდველებისთვის, ერთიანი EPR „One Stop Shop“ პორტალი დღგ-ის OSS მექანიზმის ანალოგიით და მარკეტპლეისების უფლება, თავიანთი გამყიდველები კოლექტიურად, ერთი მწარმოებლის სახით წარადგინონ. ამასობაში სლოვაკმა მხატვარმა ჟანეტ კონიარჩიკოვამ Change.org-ზე პეტიცია წამოიწყო, ევროკომისიას კი საჯარო კონსულტაცია აქვს გახსნილი.