«Սառը բիծը» Ատլանտիկայում կարող է վկայել AMOC-ի կանգի մասին

Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսում՝ Գրենլանդիայից և Իսլանդիայից հարավ, ջրի մեծ հատվածն անսովոր վարվում է. մինչ օվկիանոսը տաքանում է, այն սառչում է։ Երևույթը կոչվում է «սառը բիծ» կամ «տաքացման անցք»։ CNN-ի հունիսի 12-ի հրապարակման համաձայն՝ նոր ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ դա օվկիանոսային հոսանքների համակարգի թուլացման ազդանշան է, այլ ոչ թե տեղական եղանակային էֆեկտ։

Գրեթե մեկ աստիճան սառեցում 1900 թվականից

Ըստ ուսումնասիրության՝ «սառը բիծը» 1900 թվականից սառել է գրեթե 1°C-ով (1.8°F)։ Գիտնականները երկար ժամանակ վիճում էին երկու բացատրության շուրջ՝ օվկիանոսի մակերևույթից ջերմության կորուստ քամիների ու ամպերի փոփոխության պատճառով, թե Ատլանտյան մերիդիոնալ շրջանառության (AMOC) թուլացում, որ հսկա փոխադրիչի պես տաք ջուրը արևադարձներից տեղափոխում է Հյուսիսային կիսագունդ, որտեղ այն սառչում է, սուզվում և վերադառնում հարավ։

Ուսումնասիրության հեղինակները գործիքներից ու արբանյակներից ստացված օվկիանոսի ջերմության տվյալները համադրել են կլիմայական մոդելների հետ։ Նրանք պարզել են, որ սառեցումը տեղի է ունենում ոչ միայն մակերևույթին, այլև օվկիանոսի խորքում, որտեղ քամիների ու ամպերի ազդեցությունը շատ ավելի թույլ է։ «Այն փոխում է օվկիանոսի ջերմության փոխադրումը», — ասել է ուսումնասիրության հեղինակ, Գերմանիայի Պոտսդամի համալսարանի ֆիզիկայի և օվկիանոսագիտության պրոֆեսոր Շտեֆան Ռամշտորֆը։

Ինչ կնշանակի կանգը

Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ AMOC-ը թուլանում է, քանի որ գլոբալ տաքացումը հալեցնում է սառույցը և ավելացնում քաղցրահամ ջրի հոսքը դեպի օվկիանոս՝ խախտելով ջերմության ու աղիության հավասարակշռությունը, որը շարժում է այն։ Որոշ գիտնականներ զգուշացնում են, որ համակարգը մոտենում է շրջադարձային կետին՝ հնարավոր է արդեն այս դարում։ Դրա կանգը գլոբալ աղետ կլիներ. ծովի մակարդակի արագացված բարձրացում ԱՄՆ-ի արևելյան ափին, Եվրոպայի խորը ձմեռային սառցակալում և Աֆրիկայի մուսոնի տեղաշարժ՝ երկարատև երաշտներով։

Վերջնական խոսքը դեռ չէ

CNN-ի մեջբերած անկախ հետազոտողները նշում են, որ աշխատանքը ամրացնում է կապը, սակայն չի լուծում հարցը։ Ուտրեխտի համալսարանի Ռենե վան Վեստենը նշել է, որ նախկին աշխատանքները ցույց էին տվել, որ սառը բիծը կարելի է ստանալ միայն մթնոլորտային պայմաններով, սակայն տարբեր տվյալների վրա հետևողական արդյունքները եզրակացություններն ավելի կայուն են դարձնում։ Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի Դեյվիդ Թորնալին զգուշացրել է, որ իրական տվյալների սակավության պատճառով տվյալների հավաքածուները «պետք է դիտարկել որպես լավ մոտարկումներ, այլ ոչ իրականության կատարյալ ներկայացում»։ Բրիտանական Մետեոբյուրոյի ավագ կլիմայագետ Ջոնաթան Բեյքերը նշել է, որ հոդվածը լրացնում է AMOC-ի ներդրման ապացույցները՝ «հարցը վերջնականապես չլուծելով»։