ԵՄ-ում ուժի մեջ մտավ չվաճառված հագուստի և կոշիկի ոչնչացման արգելքը

Ինչ է փոխվում հուլիսի 19-ից

Եվրամիությունում գործող խոշոր ընկերություններն այլևս իրավունք չունեն ոչնչացնել չվաճառված հագուստը, հագուստի պարագաները և կոշիկը։ Արգելքն ուժի մեջ է մտնում հուլիսի 19-ից, իսկ միջին ընկերությունները նույն կանոններին կենթարկվեն 2030 թվականից։ Միջոցառումը ներդրվել է Կայուն ապրանքների էկոդիզայնի կանոնակարգով (ESPR), որն ուժի մեջ էր մտել 2024 թվականին։

Չվաճառված ապրանքը դեն նետելու փոխարեն բիզնեսները պարտավոր են առաջնահերթություն տալ դրանք շրջանառության մեջ պահելուն՝ վաճառել, այդ թվում զեղչերով կամ այլընտրանքային շուկաներում. նվիրաբերել բարեգործական կամ սոցիալական ձեռնարկություններին. կամ պատրաստել վերօգտագործման՝ վերանորոգելով, թարմացնելով կամ վերամշակելով։ Ոչնչացումը թույլատրվում է միայն սահմանված դեպքերում և պետք է ընթանա թափոնների կառավարման հիերարխիայի համաձայն՝ վերամշակման գերակայությամբ։

Նեղ բացառություններ և նոր հաշվետվողականություն

Ընկերությունները չվաճառված տեքստիլը կարող են ոչնչացնել միայն սահմանափակ դեպքերում՝ երբ ապրանքները անվտանգ չեն կամ վնասված են, երբ դրանք կեղծ են կամ խախտում են մտավոր սեփականության իրավունքները, կամ երբ բարեգործական կազմակերպություններն ու նվիրատվության ծրագրերը մերժել են դրանք։ Չարաշահումները կանխելու համար այս բացառություններից օգտվող բիզնեսները պարտավոր են ներկայացնել ապացույցներ՝ օրինակ փաստաթղթեր կամ թեստի արդյունքներ, և հրապարակել տարեկան հաշվետվություններ ոչնչացված ապրանքների մասին։

Համապատասխանությունը կստուգեն ազգային մարմինները, որոնք կարող են տուգանքներ նշանակել խախտումների համար։ Ստուգումների համար ընկերությունները պետք է հինգ տարի պահեն գրառումները, իսկ հաշվետվությունները կկատարվեն գործող մաքսային և լոգիստիկ կոդերով՝ վարչական բեռը նվազեցնելու համար։ Փոքր և միկրո բիզնեսներն ազատված են այս պահանջներից։

Ինչու հենց տեքստիլը

Տեքստիլը նման արգելքի ենթարկվող առաջին ապրանքախումբն է. այն ընտրվել է ընթացիկ բիզնես մոդելների բնապահպանական ազդեցության պատճառով։ Եվրոպական շրջակա միջավայրի գործակալության տվյալներով՝ եվրոպական շուկա մուտք գործող ողջ տեքստիլի մոտավորապես 4–9%-ը ոչնչացվում է օգտագործելուց առաջ՝ տարեկան 264,000-ից 594,000 տոննա։

Երբ նոր ու օգտագործելի ապրանքները դեն են նետվում, կորչում են դրանց արտադրության մեջ ներդրված հումքը, ջուրը, էներգիան և աշխատուժը, իսկ ոչնչացումն առաջացնում է խուսափելի ջերմոցային գազերի արտանետումներ։ Եվրահանձնաժողովի փոխանցմամբ՝ կանոնները մշակվել են բիզնեսի, հասարակական կազմակերպությունների և փորձագետների հետ լայն խորհրդակցություններից հետո, որպեսզի գործեն գործնականում՝ առանց ավելորդ բյուրոկրատիայի։